(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
See other formats

Full text of "The Gospel according to St. Matthew [microform]"




^/ ^^'^" 






t iiS, ill 2.0 



M. Ill 1.6 



^.. '^ 








(716) 872-4503 



^7 I 







Collection de 

Canadian Institute for Historical Microreproductions / Institut Canadian de microreproductions historiques 


Technical and Bibliographic Notes/Notes techniques et bibliographiques 

The Institute has attempted to obtain the best 
original copy available for filming. Features of this 
copy which may be bibliographically unique, 
which may alter any of the images in the 
reproduction, or which may significantly change 
the usual method of filming, are checked below. 

L'Institut a microfilm^ le meilleur exemplaire 
qu'il lui a 6t6 possible de se procurer. Les details 
de cet exemplaire qui sont peut-dtre uniques du 
point de vue bibiiographique, qui peuvent modifier 
une image reproduite, ou qui peuvent exiger une 
modification dans la mdthode normale de filmage 
sont indiquds ci-dessous. 




Coloured covers/ 
Couverture de couleur 

□ Covers damaged/ 
Couverture endommagee 

□ Covers restored and/or laminated/ 
Couverture restaur6e et/ou pellicul6e 

Cover title missing/' 

Le titre de couverture manque 

□ Coloured maps/ 
Cartes g^ographiques en couleur 

□ Coloured ink (i.e. other than blue or black)/ 
Enore de couleur (i.e. autre qus bleue ou noire) 

Coloured plates and/or illustrations/ 
Planches et/ou illustrations en couleur 

□ Bound with other material/ 
Relie avec d'autres documents 

Coloured pages/ 
Pages de couleur 

Pages damaged/ 
Pages endommagdes 

Pages restored and/or laminated/ 
Pages restaurdes et/ou pellicul6es 

Pages discoloured, stained or foxed/ 
Pages d6color6es, tachetdes ou piqu^es 

Pages detached/ 
Pages d6tach6es 


Quality of print varies/ 
Qualit^ in^gale de I'impression 

Includes supplementary material/ 
Comprend du natdriel supplementaire 



Tight binding may cause shadows or distortion 
along interior margin/ 

La reliure serree peut causer de I'ombre ou de la 
distortion le long de la marge intirieure 

Blank leaves added during restoration may 
appear within the text. Whenever possible, these 
have been omitted from filming/ 
II se peut que certaines pages blanches ajout^es 
lors d'une restauration apparaissent dans le texte, 
mais, lorsque cela 6ta'n possible, ces pages n'ont 
pas 6t6 film6es. 


Only edition available/ 
Seule Edition disponible 

Pages wholly or partially obscured by errata 
slips, tissues, etc., have been refilmed to 
ensure the best possible image/ 
Les pages totalement ou partiellement 
obscurcies par un feuillet d'errata, une pelure, 
etc., ont 6ti filmdes A nouveau de faqon d 
obtenir la meilleure image possible. 


Additional comments:/ 
Commentaires suppl6mentaires; 

This item is filmed at the reduction ratio checked below/ 

Ce document est film^ au taux de reduction indiquA ci-dessous. 














Th« copy filmad hare haa baan raproducad thanks 
to tha ganaroiity of: 

Library Division 

Provincial Archives of British Columbia 

L'axampiaira film* fut raproduit grAca k la 
g*nirosit4 da: 

Library Division 

Provincial Archives of British Columbia 

Tha imagas appaaring hara ara tha bast quality 
possibia considaring tha condition and lagibility 
of tha original copy and in kaaping with tha 
filming contract tpacifications. 

Las imagas suivantas ont AtA raproduitas avac la 
plus grand soin. compta tanu da la condition at 
da la nattatA da l'axampiaira film*, at an 
conformity avac las conditions du contrat da 

Original copias in printad papar covars are filmad 
beginning with tha front covar and ending on 
tha last page with a printad or illustrated impres- 
sion, or the back covar whan appropriate. All 
other original copias are filmed beginning on the 
first page v ith a printed or illustrated impres- 
sion, and ending on the last page with a printed 
or illustrated impression. 

The last recorded frame on each microfiche 
shall contain the symbol — »• (meaning "CON- 
TINUED "), or the symbol V (meaning "END"), 
whichever applies. 

Maps, plates, charts, etc., may be filmed at 
different reduction ratios. Those too large to be 
entirely included in one exposure are filmed 
beginning in the upper left hand corner, left to 
right and top to bottom, as many frames as 
required. The following diagrams illustrate the 

Les exemplairas originaux dont la couvarture en 
papier est imprimAe sont filmis en commen^ant 
par la premier plat at en terminant soit par la 
d^rniira page qui comporte une empreinte 
d'impression ou d'illustration, soit par la second 
plat, salon la cas. Tous les autras exemplairas 
originaux sont filmis en commengant par la 
premiere page qui comporte une empreinte 
d'impression ou d'illustration at an terminant par 
la derniAre page qui comporte une telle 

Un das symboles suivants apparaitra sur la 
darnidre image de cheque microfiche, selon le 
cas: la symbola — »> signifie "A SUIVRE", le 
symbole V signifie "FIN". 

Le; cartes, planches, tableaux, etc., peuvent Atre 
filmAs A des taux de r<kduction diffArents. 
Lorsque le document est trop grand pour Atre 
reproduit an un seul clichA, il est filmA A partir 
de Tangle supArieur gauche, de gauche i droite, 
et de haut en bas, en prenant le nombre 
d'imagas nAcessaire. Las diagrammes suivants 
illustrent la mAthode. 



















Hontlon : 





E e 

in hat 










K is equal 



ch in Loch (Scotland) 

The letters c 

f j r and v are not used, 

excepting in 

foreign words. 







Gaduq gaya wats Jesus Christ kwanuqas 
David yik kwanuqas Abraham. 

2 Abraham kwuno^wa-(iis Isaac, la Isaac 
kwungwa-dis Jacob, la Jacob kwungvva-dis 
Judah gl WIS za-zaya ; 

3 La Judah kwunowii-dis Phares glu Zara- 
sas Thamar, la Phares kwungwa-dis Esrom, 
la Esrom kwuncjwa-dis Aram ; 

4 La Aram kwunf(wa-dis Ammadab, la 
Aminadab kwungwa-dis Naasson, la Naasson 
kwungwa-dis Salmon; 

5 La Salmon kwungwa-dis Boaz sas Eachab 
la Boaz kwungwa-dis Obed as Ruth, la Obed 
kwungwa-dis Jesse; 

6 La Jesse kwungwa-dis David ka king, la 
David ka king kwungwa-dis Solomon lak 
kunum as Uriah ; 

7 La Solomon kwungwa-dis Rehoboam, la 
Rehoboam kwungwa-dis Abijah, la Abijah 
kwungwa-dis Asa; 

8 La Asa kwungwa-dis Jehosaphat, la 
Jehosaphafc kwungwa-dis Jehoram, la Jehoram 
kwungwa-dis Uzziah ; 




9 La Uzziah kwungwa-dis Jotham, la 
Jotham kwungwa- Hs Ahaz, la Ahaz kwungwa- 
dis Hezekiah; 

10 La Hezekiah kwungwa-dis Manassah, la 
Manassah kwungwa-dis Amon, la Amon 
kwungwa-dis Josiah ; 

11 La Josiah kwungwa-dis Jechoniah gla wis 
za-zaya, yika kliqak dum otla lii hlk Babylon. 

12 Wa atla-kfiwi sa la kllqa lak Babylon, 
la Jechoniah kwungwa-dis Salathiel, la Sala- 
thiel kwuno[wa-dis Zerubbabel ; 

13 La Zerubbabel kwungwa-dis Abiud, la 
Abiud kwungwa-dis Eliakim, la Eliakim 
kwungwa-dis Azor; 

14 La Azor kwungwa-dis Sadoc, la Sadoc 
kwungwa-dis Achini, la Achim, kwungwa-dis 
Eliud ; 

15 La Eliud kwungwa-dis Eleazar la Eleazar 
kwungwa-dis Matthan, la Matthan kwungwa- 
dis Jacob ; 

16 La Jacob kwungwa-dis Joseph yik tla- 
wunum as Mary, yik gaka was wotlas Jesus, 
yika gllk-id tsa was Christ. 

17 La ta nawhl da uls geh-id lak Abraham 
gak-aklil lak David muk-wi da Is ta ul-naqil 
baqanura, wa hi ml si da geh-ldi lak David gak- 
aklil laka kliqak dum la lak Babylon muk-wi 
da Is um ka a ul-naqil baqanuma, wa hi ml si 
da geh-Idl laka kliqak dum otla la lak Babylon 
gak-ilklil lak Christ muk-wi da Is um ka a ul- 
naqil baqanum. 




18 ^ Wa yik gaya-wa sas Jesus Christ hi 
diik 11 da : ka i abumpasi Mary yiks hi ma i 
atli gilyutl-ts Joseph, yiks kis ma i kapih-ida, 
kha sQ tiks bawiqa asa ginanum hiq sa Holy 

] 9 Wa yik Joseph yik tlawunum as, ka Is 
ekinayl baqanuma, kIs hitl-kalak kauglitla, au 
um nik kas qlsda masi qala-klatlak. 

20 Yiks bl ma I atll wah ninklkala sik, dok 
ka angel a sa Glkuma-ya nitl-ld lak lakls mlka- 
yl, nikya, Joseph yutl kwanuqs David, qatl 
las kitlil uk-iduk ka gakis lutll Mary kIs kunum 
us : ka I da buwha-yaslks gayutla I laka Holy 

21 La ta kll gaka mas kla ka baqanum kla 
kwanuq, la klis glik-Id klis Jesus lakl : ka Iks 
hi ml-kl qaqila-kl kIs bl-baqanum lak yeklnik 

22 Wa yu mis nawba um la qatla, ka aulami 
lak si da watldum otla sa Glkuma-ya ka nigyum 
sa prophet wotla, nIkya, 

23 Dok, ka kyayala bawlq kla sa ginanum, 
gaka mas ta kllk baqanum kla ^Lwanuq, lak 
dakw kll gllkula klis Emmanuel lak, yiki da 
ayuzu-dayau, God gak kapetla gla wants. 

24 LI Joseph glak-wld lakls mika-lnayl, kas 
hi qlh-Idi watlduma sa angel a sa Glkuma-ya 
lak, la uk-Id gakIs lak, kIs kunum I : 

25 KIs ta kautl-aklilak, atl miks la I da 
zadak gaka mas ka baqanum kwaniiqa la gllk- 
idis Jesus lak. 





YiK mrivutl Idik dfi vuk diim otlas Jpsus 
Ifik Betblebem as Judseu, yik baqanumk dum 
otlas Herod ka king, dok, fj^aka i da nl-nauka- 
di esak bl-baqanum geh-id lak tigwasa sa 
klisila gak lak Jerusalem, 

2 Nikva wini \i da mavutl-idavau kins* sa 
Jews, kak gaiiuh lek doqilak tutu si lak tigwasa 
sa klisila la ta niih gak kuniih umyaki ki. 

3 Gil mis Herod ka kintr wudi^lak-aklila 
kik la Tiutla wlla glQ Jerusalem. 

4 Wa gil mis kaplh-lda mas wlla ka gl- 
gakuma-yl priests gla wa scribes a sa lilqalakla- 
yi ka kapl-kawls, la wudklak dakwuk wi kli 
mayutl-ldayu kll Christ. 

5 Lak dakw nik yuk, lak Bethlehem as 
Judaea, ka Iks hi ma i qetll gata yotla sa 

6 Wa yutl Bethlehem lak awlnaqis as Jadgea, 
kisa a kus umaya-kis tl-town as Judah, kaks 
gak ukawasi klii kus a sa gllksala-inuk kla, ka 
aaksUa-kl kun lllqala-klayl Israel. 

7 Wa II Herod okogvvilitl klllrda ka nl- 
nauka-di esak bl-baqanum, kas ekml hllal 
wudklak widl nitl-ldik dum a sa tutu. 

8 La yillakas lak Bethlehem, nikya, haliiga 
ok um ale ka ginanum a ; wa gil um-kl wisis 
kha-kl kl gakla Itid nltla giikun, kun gak ml 
la kun umyaka kl ogwaka. 

9 Gilk dakw mis qatl hoklUa ka king, lak 


dakvv kas-icla; A sa tutu, yik ddk-watrlitl dakw 
des lak tiowasa sa kllsila, la t]^a^alatl-glwik 
dakvvs, \~iga aks gaka 1 nakautla lak nakosta 
wes nkas a sa ginanum. 

10 Gilk dakw mis dok-waklila ka tutu, lak 
dr.kw eki-ka^atl inula aul hinum ekikula. 

11 Gilk dakw mis g?ik-itl laka ^uq, lak 
dakw dok-waklila ka tjinanum gVa Mary 
abump as, la haqum-galitl kas umyak-idik, wa 
gilk dakw mis uk kyayinda kis tllla-whila, lak 
dakw zaw sa yaqum lak, gold, gla wa frankin- 
cense, hi ml sa myrrh. 

12 La qalala-sus God lakis mlka-yi kas kls 
dakwi aida-aka lak Herof^, Llk dakw qilqayaka 
lakTs awinaqis laka ogwila diyhila. 

13 Gilk dakw mis l;lk dakwa, dok, ka angel 
a sa ike Gikuma-ya nltl-id lak Joseph hlkis 
mika-yi, nikya, glak-wid kas dah-ida usa kwa 
frinanumk gla wus abump-ik, kas hitl-tsau us 
lak Egypt, hik se um-kl la le, Is ml-kl gin gak 
klis watldum klalutl; ka Herod aks ale kla 
kwa ginanumk kas kilak-Idlq. 

14 Gil mis glak-wlda la dah-Idakaginaniim 
gla wis abump ka kanutl, kas le la la a lak 
Egypt : 

15 HIk se mis le laga a lak tlilk dum as 
Herod : kfi aulami lak si watldum otla sa Ike 
GlkumI ka nigyum sa prophet, nIkya, klitl 
ukodlga kun, kwanuq lak Egypt. 

IG ^ Wa II Herod, yiks la I dokwaklilaks kisa 
i nanaklgl sii sa nl-nauka-dl esak bl-baqanum 



la hinum yakilltla aul tlawisa, la yfilaka, kas 
kilak-Idl wila ka baqanum gin-ginanum ka hik 
di ll Bethlehem, gla wl da nawha awina-kyau- 
las, geh-Id laka la matl unklla glu ma gin- 
ginanum-a kawa-yl mamunspatl-4:us lakis wud- 
klak dum otla ka ninauka-di esak bi-baqa- 

17 La aulami watldum otlas Jeremiah ka 
prophet nlkya, 

18 Lak Kama wudglitia i da qase gla wa 
lagwatl zi kyasa Rachel qasa ka is sasum, kis 
nlk kas hitlulk-Idi, ka iks lal kiyok-wlda. 

19 Gil mis gla Herod la tlila, dok, ka angel 
a sa ike Gikuma-ya nitl-id lak mika-yas Joseph 
lak Egypt, 

20 Nikya, glak-wid, kas dah-ida Qs a kwa 
ginanumk gla wus abump-ik, kas la Qs lak 
awinaqis as Israel : ka iks lak di \w ma i 
tlili da la luglak de kwa ginanumk ka 

2 1 La mis glak-wld, kas dah-idi ka gina- 
num gla wis abump, gak lak awinaqis as 

22 Gil mis wudglak-aklilak Archelaus gi- 
kumis Judaea, klaj^u-stud kis Qmp di Herod, 
la kitlil hi-naqila : la ha-yaklQla sus God lakis 
mika-yi, la qaqa-yaka lak ukas Galilee : 

23 Gak giiqil laka town glikadis Nazareth ; 
ka aulami lak si da wiitldura otla sa prophets, 
Nazarene kula su kli. 




Hi mis gak dum otl-ts John ka. Baptist, gHk- 
sala gllk-sala laka lublabls-as Judaea, 

2 Nikya, mayatak dakw laga; kaks gak ma 
ik ulak grik-aklill da ike awlnaqis. 

3 Kaks ga-mii i da qayu wotla sa prophet 
Isaiah nlkya, higall da namuqa laka lublabis 
qaqutll lak dakw la kok gyemakas kla sa Gi- 
kuma-ya nukula mas lak diyhiles. 

4 HI ml si John qitlqela nQq sa saye sa 
camel, quz-is waslganu; lata locust! h^ma-yas 
hi mi sa honf^v, 

5 La la ats Jerusalem, glu nawhi Judaea, 
glu nawhl da gayQtl laka nawha awinaqis na- 
whatla lak Jordan, 

6 Lak dakw baptize tsiis lak Jordan, i-iila- 
qak dakw sis yekina-yi. 

7 Wa gil mis dok-waklila ka kinum-i laka 
Pharisees gla wa Sadducees gak lak baptize- 
Inayas, la nik lak dakwuk, yutl si-sitlum mayu- 
glum sitlum, ungwi uk-kyale Qtl kas hitl-tsau 
Qsa sa yakya-ya gak-kl ? 

8 Gak laga-ts nunawimas-a ka hitlu ka i da 
mayata lazi : 

9 Qala wutl-um giga-ikul kas ninki-kulak 
dakvva Qs, uknu-gwa da munuh whas Abraham 
kunQh Qmpa ; la tin nik yQtl klas God taks 
tloqi-masa a egilwat ma a kwa tisumkkas gin- 
ginanumk-ida masi la kuq ka Abraham. 

10 La um ka-a wl si da subayu kyatuk-gla- 



l]zim Ink klupiikya sa glak-glos : hi mis lagitl 
klis navvhii um kli da tjlrik-<i:los vikfi kls kla 
gakcl-niasuk eki niinawimas supilko tsu-kl, kas 
zuk klanu-wi-kl lakii owilta. 

11 Aulamun baptize tsa wap IQtl lakls la- 
inayus niayata : la gla ti da gaki-gi kla gakun 
tloqimas-a kawa-yin, yika tibayu nuqa sa tiba- 
yau kun wayaga-a asa glin daaq : baptize kla 
sa Holy Spirit, gla wa gwilta: 

12 Yika dale kls yawayu lakls ayasu, la kli 
nawhilltl iqiiltla-kl kis awinaqitl, glfiks kapekla 
kls zlzidanu lakis gayazl; la gla ta kli whum- 
takl kl da sequs-kuma-yi sa kisa kyiUkyak-lm 

13 ^ Wa gaki Jesus gaya-naqil lak Galilee 
gak laka wa Jordan lak John, kas baptize tsa 

14 La ta John babalatl-giwa lak, nikya, nQ 
gwi lak gin baptize tsu lakiis, la tas gak ga- 

15 Li Jesus niinakmi nlk-yuk, wah laga 
uraJ's gla he 11, wlga; hi ml gints nanilklga- 
vatla Inl kluk watldum a sa law: la hltl-kala 

16 Li Jesus gala i qatl baptize tsa wa, hih 
Ida um losta laka wap: dok, yika ikl awinaqis 
ukulls ka i, la doqilak Spirit as God banu-tlila 
hi qlx hamu gak-sum da lak : 

17 Wa dok, ka wudgla kuks dl su laka ikl 
awinaqis, nlkya, gamun tlawhila kwanuqik, 
yikun eklkula-yuk. 





Wa la layu-wi Jesus a sa Spirit laka lubis 
avvlnaqls kas le gwana sus Satan. 

2 Wa gil mis fast muskum gus tau pun 
whasa gla wa muskum gus tau kanutl, lotll 

3 Wa gil ml si da tlala-ikulek gak lak, nik 
ta, g\\ ml laka kus su um kwanuqs God, wiga 
qaquhw-surah-ida mas gada tisumk. 

4 Aumis nanakmik kas niki, gaduq ma a 
siks, kisa i hiyhami da qaquhw-sum hame-zi 
matsa baqanum kas qilatla-yau, hi dl danawha 
watldum gaya-naqil lak simps-as God. 

5 Ll Satan lagus-tuts laka eki town, kas 
qaga-ilklilu dls lak wltla-tau-ya sa temple, 

6 La nlk yik, gil ml lakil kus su um kwanuqs 
God, zuka-ka laga qallxumk; ka Iks gaduq ma 
1 zawe kla sis angels ka aaksU-utl : la kli aya- 
suk dakwa si kla-klilfda klu-kl, a klas qas-alu 
da lak sus gugwayau kus lilka tlsum. 

7 Nik ta Jesus ak, gaduq ma a ka as, kis 
klis tlrda-lkula-kl ka Gikuma-ya yikls God 
ta us. 

8 La itidl Satan las laka Ikyala nage, kas 
doqa-maslk yisa nawha awlnaqls, glu egrdazes ; 

9 Kas nlklk, nawba um klin zaw kla suk da 
lutl, kasu klaq-Willls-kl Lis umyak-ida us gakun. 

10 La nlkl Jesus-ilk, ql-daga Satan: ktl Iks 
gaduq ma i, umyilka-kl tsl ka Glkuml-ya God 
ta us, hlgil um-kl ka a wisis nakau su kli. 



11 Ll Satan bos, dok, gaki da angels aaksi 

12 ^ Wa 11 Jesus wudglak-iiklila kiks la i 
John lil-iglum laka walazi, la lak Galilee ; 

13 La bos Nazareth, kas gaki guqil lak 
Capernaum, yika nawhatla laka zalatl, uk-as 
Zabulon glCi Nephthalim : 

14 Ka aula ml lak si da watldum otlas Isaiah 
yika prophet, nlkya, 

15 Yik awlnaqls as Zabulon, glu awlnaqis 
as Nephthalim, nawhatla laka zalatl, qlsQt as 
Jordan, Galilee sa Gentiles; 

IG Yika bl-baqanum qatla ka padikila dok- 
waklila kii qakatla-zl ; gliik dakwl da qatla laka 
awinaqis glu gagumas as tlil-glla qakusta was 

. 17 ^ HI mis gil bun dik dum otl-ts Jesus 
gliksfda, hi mis kas nikl, mayata lagii: kaks 
gak ma ik ulak gak-aklili da ike awinaqis. 

18 Ll Jesus kfisa lak nawhatla lak zalatl-as 
Galilee, dok-waklila ka maluq na-numwiyut- 
aula, Simon i gllkula sus Peter, glu Andrew 
yikls numwiyiitjZuk-stala sa klglayu laka zalatl: 
kak dakwuks ki-kiklinuk-wa i. 

19 La nik lak dakwuk, klla legik dakw 
gclkun, la kliii kl-klkllnuk-wa mas klQ klak 

20 Lak dakw hlh-Ida um bo sis klglayuk 
dakw kas lega ylk. 

21 La hayu-tlila geh-Id laklk, la dok-waklila 
ka ogwila maluq na-numwiyut-aula, James yik 



kwanuq-as Zebedee, glu John yikls ziiya, laka 
ship glu Zebedee kis ump dakw, kunsak dakw 
kls kl-kiglavu; la klilalak dakwuk. 

22 Lak dakw hlh-ida um bo sa ship glawls 
ump dakw, kas lega yik. 

23 ^[ Ll Jesus lelela-gills lak Galilee, glik- 
sala lak kapi-kawazlk dakwas, nlk sa ek watl- 
dum sa ike awinaqls, gluks egya-naqila masa- 
ak nawna zih-kuluma gla wa nawha yegidum 
laka lilqalrdvla-yi. 

24 La zitl-wal lak nawha Syria : lak dakw 
gaks lilk yika nawha zihka bi-baqanum ; gluk 
dakwi da uknii-gwade sa demons, gluk dakwl 
da nu-untla-matla, gluk dakwi da tlil-gutin; 
la ekida-masuk. 

25 La Ifiskum 1 su sa kinum bl-baqanum 
geh-ldl lak Galilee, gla wa geh-idl lak Decapolis, 
gla wa geh-ldi Ifik Jerusalem, gla wa geh-ldl lak 
Judaea, gla wa geh-ldl lak qlsut as Jordan. 


La doqila ka klnum bl-baqanum, la Irigustau 
Irdca nage : gil mis qah-ld, gaki disciples as lak : 

2 La yilkagatl tsls simps, kas kakokla maslk, 

nikya, _ , _ , 

3 Blessed wlstl da kls klumkas nauka-yi ka 
Iks bus dakwa a ki da Ike awinaqls. 

4 Blessed wlstl da qasa ka Is yeklna-yl krdv 
dakwnks hitlul-kula ql kla. 

5 Blessed wistl da ekila: kak dakws uki kla 
kwa awlnaqlsik. 



6 Blessed vvistl da poske gla wa nakiks-de 
ka en^rdazl: krdc dakws kuta-mazawi-kl. 

7 Blessed wisti da wi-wuzis; kak dakws lo 
kli kla kas wozimi-kl. 

8 Blessed wisti da aule eks nauka-yi: kak 
dakwuks doqill klak God. 

9 Blessed wisti da kvama-kula masak nauka- 
yl: kak dakws glikula sa wi klas sasum as 

10 Blessed wisti da rnaml-klatla sa wi ka i 
da ek qa-inaya: ka iks hus dakwa a ki da ike 

11 Blessed dakw-kl wis tas, ko la kli da bi- 
baqanum yakpaxta klutl glu mikla kliitl, ^lu 
kiyos is yakpak-statla ini klutl klilqala kla sa 
yaksami ka un. 

1 2 Ekikulala aul ekikulak ; ka zawe zi kyas 
kla iitl laka ike awinaqis : kaks hi ma i qigilasu 
mi-kla sa wotll da prophets wotla yika galot- 
la lis. 

13 ^ Yiks dumsyhik dakwa a kiis sa sa 
awinaqis-ik; gil mi la ki da dumsyhi kiyok- 
wida lakis dumpa-gitl, mas ta la laka dumpa-yu 
laks? kiyos ta la egyats, au-um la zukoda-yau, 
kas le tipa sus gugwa-yaus bi-baqanum. 

14 Yiks naqatla-yau a kusa sa awinaqis-ik : 
ka gugwuk kleya ka nage kis tataya-ima. 

15 Kis um ka a wi si baqanum miyhitut ka 
nigwayu, kas kupsimdik; uk-aklilu da as lakis 
ukatla as ; kas naqitla masi ka guq. 

IG Hi la yhi qix is qakatla ina-yQs lak bi- 





I i 




baqanum, ka doqilak dakwi si kis ek yus lakaya, 
glu ka yhlli si kis Unipa-iis yika he li da ike 

17 ^[ Qala nlnkikulin gak yakyak watldum 
as God glu laka prophets kisin gak kun yaki, 
hit kun aulah-Ida maslk. 

18 Kak gin auli gin nlk yutl, wawusdum kla 
sa nala gla wa avvlnaqis-ik, ka wak mak hall 
bldu lak watldum as God Ids is nawha um-kl 
aulis ta-kl. 

1 9 Yika nawha-kl kis akila ka wak mi ume 
bitu lak watldum as God, glu kakokla masuk 
baqanum kas hi qigili, ume kuhisu kli laka ike 
awinaqis : wa yiki da nanrikigi klak glii la kak5- 
kla mas as hi mis la-kl walas kulasu kli laka ike 

20 Kak gin niki gutl ko kis lakis egalazi-iis 
ekyakii-wis egalaze sa Scribes gla wa Pharisees 
kiyos ta klis qiiiglas-kl laka ike awinaqis. 

21 Kauklila ma a kus a kiks iiik sa wa otiak 
kavotl wotl kis klis kilakva-kl ; vika nawha 
kla kilakya-kl, la kli la-yu-kl laka dadalita- 

22 La .in nik vutl, viki da wutl-uin kla 
tliiwis-kl kis nuniwivut la-yu-kli laka dadalita- 
iniik: viki da nik kla kis nuniwiyut Raca, la 
kli la-yu-kl laka wfdas dadalita-iniik : yiki da 
nik-kl, Moreh zukklanu-kl Ifdva yhiyhakula. 

23 Gil ma a kus gak sis yaqum us laka 
laqilclk-duma, hi mi sis la mulkwa-klila suk 
si-sina-ti-kules numwiyuti lutl ; 




24 Gio^a-ulsala tsis yaqum us lakii laqilak- 
dunia, kas la us ek Ida ma wis gla glQ 
nuniwiyut, wa gak wis glas ek um zaw bis 
yaqum us. 

25 Ek Ida gla wis hayu tus hana-qllak, 
yiks la a kus ke-naqil gla wl ; a kll da hayutus 
la zavvus laka dadallta-Inuk, la la kl da dadali- 
ta-Inuk zawus laka zikiia, la klis la-Iglum-kl 
laka walazl. 

2G Aulin nlk yutl^ klyos ta klis la-kl qi-wil 
zas klutl, atl-um klis kasu la-kl wlla-kl quna-kl 
ka gyetle utl. 

27 ^f Kauklila ma a kusa kiks nlk sa wa 
otla ka kayotl wotla, qilla gilidvla kazadak: 

28 La tin nlk yutl, yiki da doqatla kla au-um 
kluk zadak kas mavvhilek laglmuh um awatll- 
tuk-wld gla wl Iclkis nauka-yl. 

• 29 Gil ml lakak sus hltl-kutstau-ya kus 
yrdvsam-utl qilpudak, kfis zuk-Ida us-ak ; kaks 
he a kus egasi yhisa mas-uk numa laks qltl- 
qela klile kus, ka kisl suks oqina-ya kus zuk- 
kla-nu laka ylilyha-kule. 

30 Gil ml la kak sus hitl-kvutl-zanak yak- 
sam-utl tusu dak, kas zuk-Ida us-ilk kaks he a 
kus egasI yhisa mas-uk numa laks qltl-qela 
klile kus ka kisl suks oqIna-ya kus zuk-kla-nu 

131 Nlk sa wa otla yika qlsda mas kla kis 
kunum, zaw klis gaduq kla lilk : 

32 La tin nlk yutl, yika qlsda mas kla kIs 
kunum, higa um ka autll-ta lazl, la autli-ta 





mas-uk wa yiki da kagadik-ide sa la kyakuma 
hi um kcld la autl^-ti di. 

33 ^[ We Itid uk kauklilak dakvv ma a 
kusa kiks nik sa wa otl lak dakwuk ka kavotl- 
wotla, kis klis klll-qala-kl, he la-yhi glatl 
qigills qa\ U3 kas qigllasus ka i da Ike gikuml. 

34 La tin nik yutl, qrda tloqilla-muk-wiitl; 
kis kad sa Ike awinaqis ka Iks qatla asa as 

35 Qrda yhi kad suk da awinaqis ik ka oks 
tib-dama ak si; kis kfids Jerusalem, ka oks 
town a elk sa walas a King. 

36 Kis um-kl ka as tloqfda-kl tsus yhumsik, 
kaks kiyosa a kus qih-ida as mulh-lda mas uk 
num za ki saya glu zutl-ida mas-ak. 

37 La tis yakuntas kla us nlk-kl, Kegl, kegl; 
Ki, ki; ka 1 da awila kawi kla sik gayiitl kll 
lak yaksaml. 

38 ^ Kauklila ma a kus a kiks nik sa wa 
otli, kayakus ka kayakus, gig ka gig : 

39 La tin nik yutl, kas klsa iis kus-ldakil 
yaksaml: gil ma a kus klakuzu tsa wa, la a 
kus muls-ld tsls upsutu zayus lak ka ogwakis 
kluk-ld tsa wa. 

40 Gil ma a kus nik su kas wula sa wa iis, 
uk-ld tsa wis dadaza-waqus, zaw uma yhl ka a 
tsls woksau yds lak. 

41 Gil ma a kus num glla ya vvlks da mazum 
laka mile, matll la la gla wi. 

42 Zaw la kl da dakyala lull, qrda ybl kad 
bo si da gllku lutl. 



43 ^ Kauklila ma a kusa kiks nik sa wa 
otl, tlawhila nuq la tsls guqilut us, olQ kas kisa 
us ekclk ka klisila yutl. 

14 La tin nlk yutl tlawhila nuq la tsa klislla 
vutl, havvakulala ka i da ml-kle vutl; 

45 Kas Stlsum 1 lak-usa sis Umpa us yika he 
li da ike awlnaqis : ka Iks iklstfiniasa a kis 
klisila ka i da yaksami gla wa eki, gluks 
Yuofwa masa a ka I da aula ek fd\x wa aula 

46 Gil ma a kus tlavihila nuqsa tlawhila nu 
qus, ma zau tis qeiuim us. kIsa hi um qigi latsa 
kis matl-telak God? 

47 Gil ma a kus au-um ekakim kis natl- 
numwiyut-us, mas ta hayakatla inayas sis qigi- 
las-us lak qigi-lasas a atl ogwila? Kisa i hi um 
kad qigilat-sa kis matl-telak God ? 

48 Aulrda ek yuk, hi qix is Umpa us yika 
he li da ike awiriaqis aks aula a ekya. 


Yaklaula kas kisa usii kis egalazi Qs doqitl 
tsa baqaiium : gil ma a kus he qeli, la klis kiyos 
(|enum-kl liikis Umpa us yika he li da ike awi- 

2 Gil ma a kus yaqa qfda poh-bi ka higala hi 
qix i da klik-klaqis qigilas as liika kapi-kawazi 
gla wa klasanau-yi, kas yhila sa wi sa baqanum : 
lin aul ndi yutl, la um hatlaka-qa. 

3 Gil uma yaqa ka wiwu-silaka, qfda hitl- 








sa wa 
s kisa 


ika he 
a kis 

a aula 

i Idtsa 

5 natl- 
s qigl- 
hl um 

is yika 


3 kivos 
we awi- 

gfila hi 
ilnum : 

la hitl- 


kala kis kumkiitlzana yfis kauklilak qigllas a 
SIS hitl-kyiitl-zana yus : 

4 Ka qala-klatli sis yaqa mus, la klis Umpa 
us ka qala klatle doqilii, ek hatlaka klutl. 

5 ^f Gil ml sis hawak-ula, kis klis hi qlx kll 
da klik-klaqis, kak dakwuks ek-a-kya ak gla- 
kwatla lak hawak-ula hika hawak-ulazl gla wl 
da klasanau-yl kas doqitlls baqanum : lin aul nlk 
yfitl la um hatlaka-qd. 

6 Wa yik sau Ik liawak-ulas, la-lkl la lakls 
gallas us, gil ml sis klakw-stut kis kimyulum 
us, hawak-ulala lakls Umpa us, yika qala klatle ; 
wa la klis Umpa us yika qala klatle doqila, 
ek hatlaka klutl. 

7 Gil ml sis hawak-ula, qala autlltala lak, hi 
qlx 1 da kis matl-telak God : kaks wutl drdvw 
ma 1 nlk wudglitl um kluks kayudik dakw^a i. 

8 Qak dakw la he qlx 1 : ka Is Umpa us aks 
kauklilil ma a kis uklksda sa wa us Tdjs, kis ma 
Ik uk-kva ffatl kl. 

9 Ga klis laga kas hawak-ula us: Kunts 
Umpa, laka Ike maya-untla ylils gllkum us. 

10 Kl-naqila la yhl da tlawhila nu kus, ua- 
na-klgl su la yhls nauka yus lak ga banlk awl- 
naqls, hi qlx 1 nana-klgii yatla Inayakl laka Ike 

11 Zawla gakunuh wha kwa nalak sunuh 
hemaya kok nlnalak. 

12 Qala aklla kuniih yeklna-yak ganuh leh 
kis rdvllak yeklnaya sa yilksaml gakunfdi; 

13 Qrda ekstu-sunidi laka tlala-lkule sa 




yaksrimi, au-iim a qaqila giikunuh laka yak- 

14 Gil ma fi kus klaliwik yeklnri-vfi sabaqa- 
num lutl, la klis Ike us Ump ogwaka-kl klaliwi- 
kl kis yekina vQs. 

15 Gil ml sis kls klaliwik yeklna-ya sa baqa- 
num, kls um-kl ka a wlsls Umpa us klallwl-kl 
kls yekina vus. 

16 Etid gil ma a kus fast, qfila hi qlxl da 
kllk-klaqis aks yekilka-matla 1 ; yiks wbasnl ka 
a kls kuqa-kiima-yl, kas da-doqila mazlk 
baqanum sis izlnayl hamap : lin aul nlk yutl la 
urn hatlaka-qii. 

17 Wa yik sau Ik fast, klatldaks ybums-ik, 
glu kas zuzakwum da us; 

18 Kas kls ta aqa us hi qlgllls qlglla sus lak 
baqanum, ka hlgaml sis Umpa us yika qala 
klatle ; wa la klls Umpa us yika qala klatle 
doqila, ek hatlaka klutl. 

19 % Qala kape kas uk dakwus tll-lawhile 
lakwa awinaqlslk, kok ybizaya saks glu mun- 
kya kas yaksumh-idl, yikok gilugla sak sa gls- 

20 Au-uma kape kas uk dakwus tll-lawhile 
laka Ike awlnaqls, ka klyosa yhizayha glu mun- 
kya ka yaksama masa, yika klydsa qa-lgla tsa 
gls-gilii-kllq kas gilukll. 

21 Ka uk-asa sis tlllawhile us, hi um-kl ka 
a wlsl les nauka-yus. 

22 Hl-um Tiilqatla yu sa oqlna-yi da kaya- 
kus : gil um lak wis-us kayakus akus hitl-patl 





a vak- 

I baqii- 


\\\\ da 

Isnl ka 


vQtl la 


Ills lak 

:a qala 


I mun- 
sa gis- 



la tsa 





taula lak, magwa um-kl wis-us oqma-ya kus 
kuta kluk naqatla. 

23 We-yhuk kis lak hitl-patl taula lakiis 
kayakus akus niao^wa um-kl wls-us oqina-ya 
kus kuta kluk padikila: gil um lak wi si da 
naqatla yikl da la glgakl lutl padikila azls 
padike sa padikila ! 

24 ^ Ki\ osa ] baqanum hltl-a zaula kagwi 
da nuqs maluql gikuma-ya : ka Iks kliblli laka 
ka numuq. kas tlawhila nuqi sa numuq ; we 
yhi ulatla lak laka nuniuq kas kisl uk-lksda 
ka nunuiq: klyosa a kus qlh-Ida as katlak 
God, gla wa tlila-whila. 

25 Lagitlin nlk yutl, qfda awllil kulaks 
baqanum Inaya kus, yikis hame kla us, gla 
wis naka su kla us : qala yhi kad ka us oqiucl- 
ya kus, kis ukun da yu kla us : kisa i hi awili 
qilelaka haniclya, gla wa oqina-yi laka qitlqela ? 

26 Doqatla las ka pipa-klumas, kaks kis 
dakwa i zima ka ziinza-imas, kis dakw um ka 
a wis kiklali-sa, kis dakw um ka a wis kapi- 
zaula ka giiq ; humgila su mi sis ike us Umpa : 
izau tas aekya-tla kawih dakw sa ? 

27 Uno-wi lak drdvw utl kli da efjilwii-ti kule 
idigin da kis baqanum inayi ? 

28 Mazi ka is awilil-kula gitlak qitlqela ? 
Doda-qikula las ka ek qakula quk-inayas, kisa 
i yawi-yha, kis um ka a wis mita : 

29 La tin nik yutl, wah ma otli Solomon 
otla lakis qixdum otla kis wotl kuk-zaw^aq hi 




30 Gil ml laki God-ta kfik-zQdala kwa ki- 
tum-ak sa awlnaqls yikwa qah-qa-1 sa kwa 
nalak kas lukw zQ yawl kluk tlinskla laka qin- 
yazl, kizau ta kll ke-kawi kli kukzaula yii kla 
si lutl-a? a yutl hulatl-ts oqiza-lazl ? 

31 Qala awllil-kulak nikya, ma zints hame 
kla ? gla wants naka kla ? Wiza wi ka unts 
gayu klil as kla kunts kuk-zauya ? 

32 Ka Iks yuwi sta ma ik Irdukla su sa 
kis raatl-telak God: ka is Ike us Umpaks 
kauklila ma aks uk-lks da a kus nawha 
um kik. 

33 Gagalu kla umas gla ka Ike awinaqls, 
glu egalazes God; la-kl wis gli da mamikyas 
zawi gin da yQ klutl. 

34 Ka ik qfJa awilil kulak tlinskla : ka 
tlinskla qilya-kula mi kla ; hitl-a uma yhi laka 
numk sa nala yikis yaksami. 





Qala kya-kyud za wak, kas kisa iis kya-kyud 
za wa sa-wa. 

2 Ka is diidali ta la ini kla us dadali ta-yu- 
kl, hi-um dadali ta- u klutl : gla wis munyayu 
kla us munyum -k. hi-um ka a wis munyum 
klutl itid-kl. 

3 Mas tis doqatli. gitla Qs-ak klastau-ya sis 
numwiyut-us, kisa ak gla kQs gigai-kula ka 
kyad-stawi ze kis kayakus-us ? 

4 Wih ida zau ta klas nik-kl kis numwiyiit- 



a ki- 


i qin- 

u kla 


3U sa 



1 I'dKi 



ra sis 
a ka 





US, nik wutl zu da yhin kla kwa klasatlak laks 
kayakus-a kus, dok-wa kyad-stawi ze kQs kaya- 
kus-a kus? 

5 Yutl kllqis, nik wutl zu da umas gla kok 
da kyad-stawi ze kus kayakus-a kus, wa la-kl 
wis glas hitl-patl taula-kl doqila-kl kas nlka- 
wilsa us-ak klastau-yas kayakus-a sis nuni- 

6 ^ Qrda zaw si da eki lakii wa-ozl, qfUa 
yhl kad zuk-ld tsis tlila-while yds lakii qasu, 
ko au-um lak tlpa-puk, kas ql-kumh-ldi kas 
satl-da utl. 

7 Uk-kyalrda, la ml si zawe klutl : ale-la, la 
ml sis kha-kl: mayhitl-tawela, la ml si uk-stu 
zu-kl kas. 

8 Ka 1 da nawha uk-kyala, lo-kl um : gla 
wl da ale, kha urn : hi mi si da mayhitl tau- 
yi uk-stud glti um-kl. 

9 Uno^wa lak tl lak dakw-utl, viki da uk- 
kyalas kla sis kwanuq-ak qaquhwsum-a, zaw 
klis tlsum-i lak ? 

10 Glu ko uk-kyala lak-uk niama-lmas, kas 
zawe klis sltluma laka ? 

11 Wall dakw ml laka kus yaksum lak, ka 
gla su kauklila lakuk zaws ek yaqum liikls gin- 
ginanum lis wlzau kll la-kl waka kli da ekI 
zuza-lmas zawe kla sis Umpa us yiki da he II 
da Ike awlnaqls laka uk-kyala kla kl. 

12 Ka Ik, yik nawha us qayu-lak ka qigllats 
baqanum-I lutl, hl-umas qlgllas-uk : kaks gama 
i watldum sa law gla wa prophets. 




13 5[ ^^ii i-1^1 ^^ laxau laka ddqa diyhila: 
ka lik-Inava ^la sa diyhile, wazawl da la-asa, 
yika le lak yeki-lake, kinum ta kli da la kla la 
i-kl lakl : 

14 Ka iksdoqa-i da diyhile glQks nukula a, 
yika la la e lak qila, hQlatl f^ltla sa kha kla ki. 

15 Yaklaula ka 1 da kakokla-mas biitla vikl 

w — 

da gaki liitl ofizaul laka lamado-qina-yl la ta 
awa-kayas kls hilumas aklanum-a. 

10 Yik qigilas as hi-ums matl-telii o-ltl kluk ; 
kape ma 1 baoanum-ak grapes Ird^a kakani 
umsri, o^la wa figs laka yaksam-i kiturna a? 

17 HeqIx-1 da nawha ek glosa gaka mas ka 
ek nfma-wimasa ; la tl da uza-ka gloscT gaka 
mas ka vaksaml nuna-wimiisa. 

18 Yiki da eki glos-a klyos qlh-ida as-ts 
gilka masnk yilksaml nuna-wimasa, klyos um 
ka a wis qih-ida a-tsa iiza-ka glos, gaka masiik 
eki niina-wimasa. 

19 Yik nriwha glos kis giika mas uk ek 
nuna-wlmfisa suba-kud tsu ta, kas lak-kla na 
wl laka gwilta. 

20 Hi ml si nuna-wlmas drdvwas matl-telii 
gltl klus-ilk. 

21 ^ Kisa 1 nawha um kll da nlkya gakun, 
a Gl, a Gl, la i-kl l.aka ike awlnaqls ; hi kll da 
nana-klga yak nauka-ya sin Umpa yika he 11 
da Ike awlnaqls. 

22 Klnum Ml da nlk kla gakun Ida ka nrda 
kla, Gl, Gl, kls da unuh gllks-rd lakls gllkum- 
us, glfi hl-um kad lis gllkumus lawela masuk 






iivhila : 


a kla la 

Likula a, 
I kla ki. 
itla viki 
VI la ta 


i a? 

I mas ka 
ScT gakii 

^la as-ts 
iyos um 
a mrisuk 

; uk ek 
k-kla na 

latl-tela | 

li kll da 
:a he li 

ka nala 

demons glii hl-um kad lis frlikum-us ukuk 
kiiiuni-i kun-kun-vazliii uka ya a? 

28 AVa la klin aula-kl nik dakw kluk, he 
we kiui kauklil lutl : haga qkl gakun yiitl yawl- 
yhak yaksami. 

24 ^f Ka-Ik yikl da wudklila kla kun watl- 
dum, gill kas lie gak qigill, la klin nuiiia-yhisa 
mas kla kl gla wa nauka-di baqanum, yika 
guqile kis guq lak oskama-ya sa tlsum : 

'25 Cicak ga-ka kl da yugwa, gaki da yukwa, 
gla wl da yaula yuh-wlda, autl-tsim-dala ka 
guq ; kis ta klih-Ida: ka Is guq da meks uksum 
da yau-i lilka tisum. 

26 Wa yikl da navvha wudklilak gin wiitl- 
dumk, kas Idsl be qlgdi, la kli numa-yhizim-kl 
gla wa nanulfi baqanum-a, yika i;uq]le kis guq 
lak uzau llsa sa ims : 

— o 

27 Wa gak-lda yugwa gaka ka, gak-ida yuk- 
wa, yuh-wldl da yaula, autl-tsim-dt'da ka guq: 
la kllh-lda; klly^ha zi kyas-ls kllh-lda Inayl 

28 Yiks la i Jesus (jilba mas kis watldum, 
kunyasi da lllqala-kla-yils kakokla-mazamas : 

29 Ka Is krdvokla-masatla Inaya slk hiksta- 
aqa 1 da tlawhl-nuq, kis bi qlx 1 da scribes dak- 


Gil mis gaka ka laka nage, klnum zl kyasa 
baqanum laskum-lk. 

2 Wa dok, gak-lda leper klaq-walls hlk, kas 



hawak-ulek nikya, Gl, gil mi lakii kus nik lak, 
ek-lda mas ml laka kus ^akun. 

3 La sah-id sis ayasQ, kas paga-aklilek, 
nlkya, nlk muii; wlga ek-lduk: hlh-lda ml si 
zih-kulum as ek-lda mazawa. 

4 La nlkl Jesus-fdi, yaklau-nu, qala nltlak 
numuqa baqanum-a : au-uma hayutlil lakls 
kaya-sus, doqa mas-la tsus oqlna-ya kus laka 
priest, zaw latsa yaquma qayotlas Moses, ka 
mamatl-tlklk dakws. 

5 ^ Gil mis laga lak Capernaum, gakl da 
lalakin-dikslla, hawak-ulak, 

f) Nlkya, Glkuml, yikun ginanum-a kulgwlth 
lakls guqa zih-kulum nuq sa tlilgutin, wlwusl- 
laka tlrda-wotlila mazawa. 

7 Ll Jesus nlk yuk, gak um klin kun ek-lda 
masl kl. 

8 Ll da lalakin-dikslla nanakma-va kas nlkl, 
Glkuml, klsin hltlu kas gaka buda us akun sela: 
au-uma yrikagatl tsa watlduma, la ml sin gina- 
num a ek-ldi-kl. 

9 Kak gin baqanum ik glkada, aak-slla ka 
soldiers banaka-wa yin : lilmak gin nlkl gaka 
baqanum, haga, lamls; we ka numuq, klla, gak 
mis; we yikun lakulilgis, uk-ldas ga, la nils 

10 Gil ml si Jesus wudklilii klk, kunvasa ta, 
la nlkya kl da laskuma yak, auli gin nlk yiitl 
kiyosa 1 baqanum lak Israel kha sa wun bl qlx-ts 
oqiza-lazl zl kyasa. 

1 1 La tin nlk yutl, yiklks kinum-i kli da gak 





kla gaya-naqila-kl lak tlgwa sa sa klisila 
tila wa linzti sas, kas qab-idi-kl glu kli 
Abraham, glu Isaac, hi ml si Jacob, laka ike 

12 La ta kli da sasum-a sa Jews kyiiya-wil- 
zuiTi-kl Irdvci padikile : hi mis la-kl qaqa-saulas 
kli glu f^inga-taulas klak trlgT. 

18 La riiki Jesus a ka lalfdvin-diksila, halaga 
lakis kayasa us; yiks la a kus oqisa, hl-um-kl 
ka a AvisT qih-idi-kl kas: hi mis ek-Idih dum 

sa gmanum. 

14 ^ Wa gi! ml si Jesus grdv-ikl lak guq-as 
Peter, la dok-waklilak abump-as kunum-as 
laka gailas, zih-ka sa zilqa zih-kiduma. 

15 La priga-aklilak ayasaus, li da zih-kulum 
bos : la crlak-wida kas aaksilek. 

o — — 

16 ^1 (lil mis linsi da klisila, gak drdcwi sa 
klnum uknu-gwad sa demons: la mis lawela 
mas ka demons yisii watldum, kas ek-ida masl 
ka nawhak di zih-ka. 

17 Ka aula mi si da watldum otlas Isaiah 
yika prophet, nikya, yikiks doda a kunts wlwe- 
klayi, gluks uk-oda a kunts zizih-kulum. 

18 ^[ Wa gil ml si Jesus ddk-waklila ka 
kinuni baqanum lakls wobsillis, la weka kas la- 
wltll laka upsut. 

19 (Jidv tl da numuql scribe, kas nlk Ik, 
Gikuml, laskum-l klin klutl lakls nawhii kla us 

20 La Jesus nlk yuk, gugwa da mil 1 da 
gilga-umns, gla wl da plpaklu-mas kulkazl nuq 



ma 1 ; la gla ti da kwanuqa sa baqanum klyos 
qilli-ida a tsls yhums. 

21 La ka i da nuniuqi liik disci ples-as nik 
yuk, Gikumi wak la ga umas glin la wunum- 
tid kim ump de. 

22 Au mis nlkl Jesus ak leglla gakun bola 
tsa tlill ka bi nils wunurn-ta kis tlill. 

23 ^[ Wa gil nils laks lakls sakilis, la disci- 
ples-as laska-niek. 

24 A dok, awila-gustau zT-kyasi da nfda laka 
zalatl, lagitl-ts lunik-salaql da sakillsa sa kala- 
yl : la ta mlka. 

25 GakI discij)les-as lak, kas gwib-'idik, 
nikya, Glkumi, qaqila-la gaknnts : la-munts 

26 La nik lak dakwuk mazis kitlila gitl 
dakwa us, a yutl hidatl-ts oqiza-lazi? wa la 
glak-wida kius balkya-gatli ka yaula gla wa kala- 
yi; la kok-Ava kli zi-kyasa. 

27 Lil ta kunyasi da bi-baqanum, nikya, 
mazuk baqanum infi-yrdvs, yiks lama a ka ok da 
yaulak gla wa kalayik nanakiglq? 

28 ^1 Gil mis gak laka upsut, lak awlnaqlsa 
sa Gadarenes, himis la naka-wats gla wa iiia- 
luq uknu-gwad sa demons, gaka-wilsil laka 
didi-gaya, aul kis bllumas, kas klyos-'itl hlk 
baqanum la Lak haya-kula blk. 

29 A dok, lak dakw bazuk-strda, nikya, 
mazatl zi gakuniih ki da numa-yhisa glQs, yutl 
kwanuqsGod? bi mas gak-Itl kas tlala-wotlila 
masil us gilkunub kayiikl-uks kis ma a lastau? 




30 La ta qisala lak dakwuk kaplskum liza sa 
kinuin qasu hamapa. 

31 AVa li da demons havvak-ulak, nikya, gil 
mi irdvii kus uk-6da klk gakunuh, la la yhinuh 
laka kapetla qasu. 

32 La nik lak dakwuk, baga: wa gilk dakw 
mis gakau, lak dakw qaqa-yaka laka kapetla 
qasu : A dok, nawha ma 1 da kapetla qasu 
autl-duk-id zilwha ka laka ogwitl-yhi-vvayi hls- 
tala laka zalatl, la tli-tlil laka wap. 

33 VVa yiki da aaksllak dek, la hitl-tsau la 
lakii town kas nitll sa nawha, glu qTli-ida a sa 
sa uk-nugwa dik de sa demons. 

34 A dok, wlla ml da town gaka-wils krd<:a- 
yalak Jesus : wa gilk dakw mis dok-wrdvlihlk, 
lak dakw hawak-ulak ka bowe sis awinaqls 


La laks ka sa-kills, kas lawitll, gak lakis hu- 
sak awInaqis. 

2 A dok, gak dakwl sa baqanum zib-kulum 
nuqa sa tlil-gutin, kulgwi-zawi ka za-gltl : li 
Jesus doqilak oqiza-lazik dakwas, nik ka zib- 
kulum nuqa sa tlil-gutin, kwanuq, ekikula-la; 
ka Is yeklna-yus aks la ma I qlsta-aqa. 

3 A dok, gayutli laka scribes nlnkl-kuLlk 
dakwa, yilkpak-sta uk da baqanumk. 

4 Dcqila ta Jesus ak nlnkl-klk dakwas nik 
ta, masis nlnkl-kula gltla sa yaksami lakus nl- 
nauklk dakwa kus? 



5 Wiza wi da hutla-matle, lak nik, la ml 
qisda clqls yekiiiik de us ; glu uikT, glak-wid, 
kas kas-lda us ? 

6 Kas kau-kli-lak dakw mi la kus-ak Kwa- 
nuqa sa ])aqaiium-ks tlawi-nuqa 1 lakwa awlna- 
qlsik kas qisda iiias-lk yekina-yl, (la wis gla iiik 
kl zih-kulum nuqa sa tlil-gutin,) glak-wld, 
ditgustu daks za-gltl ik, kas la us lakls guqa us. 

7 La gli)k-wida, kas kSs-idi la lakls guq. 

8 Gil mi SI da klnum baqanum dok-waklila 
klk, Lik dakw kunya sis nauka-yi, lak dakw 
umyak-Iduk God, yiki da zawya sl da tlawa-yi 
lak baqanum. 

9 5f Wa yiks la I Jesus geh-ida ao^utl Ifiklk, 
la d5k-waklila ka baqanum gllkadis Matthew, 
qatla laka hatlaka-lazi guqa ; la nik yuk, legi- 
la gakun : la glak-wlda, kas laskum-a ylk. 

10 Wa yiks la i Jesus qa-ltl haman laka 
guq, dok, klnum bi-hatla-kulilgis gla wa ya- 
iksami gfik kas qah-idi glu Jesus gla wis dis- 

11 LI da Pharisees doqilak nik yuk disciples 
as, mazi hanuip-itla susgikuma-ya kus gla wuk 
da hi-hatla-kulilf]^is ala wa va-iksamik? 

12 La ta Jesus wud-klilak, la nikva, yiki da 
ek-nia kisa-i uk-iks diik patinuk, hiyha-uii da 

13 Hala gib drd^w-la kakokla kik, uk-Iks- 
din klak wiwilk-baza-lazi, kis tin klrdc sacrifice : 
kak gin kisik gak kun kbla-lik eki baqanum, 
hi di (Ul ya-iksanfi kas qesti Irdc God. 




14 ^ Wa gak-Ida lak disciples as John, 
nikya, mrizunuh gla wa Pharisees qatl-qinrila 
gitla unuh fast, la tuks disciples a kus Ids 

15 La niki Jesus lak dakwiik, qasa um laka 
I gligla-glaule sa tlawununi. yiks kapetlak dek 
ma i gla wi ? la mis gli gak um kll da nala 
kla, yik lak dum kla sa tlawunum uk-id tsu-kl 
lak, lak dakw-kl wis gla fast-kl. 

16 La ta kiyos numuq pak-wldis alumas 
yawa-bazu zis laka la ketla kuk-zau-ya, ka i 
da pakw-stu da yauks nika a ka kuk-':au-yi, 
kas le kunkla masuk qapes. 

17 Kis um ka a wis uk-zu ya-wi da atl- 
kinas wine laka la ketla qaziskum : ko yumtl 
za lak-ida qaziskum, la la ki da wine wotl- 
zaula lak, la kll da qaziskum yaksumh-ida: la 
gla ta uk-zu ya-wi da atl-kinas wine laka alu- 
mas qaziskum-a, la mis numala-umks matlal 
kiyos yagasa. 

18 ^1 Yiks la i yakun-tala gilitl zik lak 
dakwuk, dok, gak gak-ikli da gikuma-ya sa ha- 
wak-ulazi, kas umyak-idlk, nikya, atl-mi tlilin 
kwanuq de : kila kas pih-wida usa sus ayasau 
kus lak, la mis qila-kl. 

19 La glak-widi Jesus, kas laskuma yik, hi- 
um ka a wis qih-idi disciples as. 

20 A doka zadak, yika ulkyaula sa-wi ka la 
matl-unka-giyu gwila, gak awiginda-lak, kas 
paga-aklilek kuk-zauyas : 

21 Ka iks ninki-kula-i qalix-ma, gil mi Irik 



gin au-um lak paga-aklila-la kuk kuk-zau-yas, 
la klin ek-ldama tsu-kl. 

22 LI Jesus yhil-puls, la dok-waklilak, 
nikya, kwanuq eklku la-la, yikus oqiza-la- 
zik qaqila a qil-utl : li da zadak hih-ida um 

23 GakI Jesus la-ikl lak ^uqa sa gikumayi, 
la dok-waklilak dakw ka satla, hi mi sa klnurn 
baqanum hazuks-tala, 

24 Nikya, muqatla las: ka ok da zaza- 
dakumks kisa ik tlila, au ma ik ralka : lak dakw 

25 Gil ml sa kinum baqanum yalaka-wil- 
zama, lii la-lkla, kas dabatl-zanin dek, ll da 
zaza-dakum glak-widii. 

26 La zitl-wal laka nawha awl-naqisii. 

27 ^ Yiks la i Jesus bos, malfiq tl da pi- 
papas bi-baqanum leglk, liasil nikya, yutl 
kwanuqs David wos la yhinuh. 

28 Gil mis gak-lkl laka giiq, gaki da pi-papas 
bl-baqanum lak : la nlki Jesus lak dakw, oqis 
masin ek-ida-mas dakw litla ? lak dakw nik 
yuk, kegl, Ade. 

2D La pastu da Irdv kl-kayakus as, nikya, hi 
um kli qih-id klis la-injlyus oqisii. 

30 Lfik dakwi ki-kayakus as dih-ida; li 
Jesus tlaqatil lak, nikya, yaklaula ka kiyos is 
nunuiq kauklilfiq. • 

31 Au mis lak dakw, patl-dihida-masuk 
zitl-.vuk klinas lakfi nawhil awi-naqis. 

32 ^1 Yiks Ifik dakwi gada la lelela-gilisa, 




dok, gak dakwi sa umko baqfinum lilk uknu- 
gwadisfi (lemon. 

33 Gil ml sa demon lawe-yau, ll da baqfi- 
num yaka-gatl : wa li da kinum baqanum 
kunya-yalas, nikya, kislk dik doqili-nuk lak 

i Israel. 

34 La ti da Pharisees nikya gawatluks gi- 
kuma-ya sa demons lawela-masitl tsu kwa de- 

35 ^ Lelela-gillsl Jesus laka nawhTi ti- 
town-a gla wa umumil-yl town-a, kak5-kla mas 

I lak bi-hawak-ulazik dakwas, yisa ek watldum 
sa ike awi-naqis, egya-naqila masuk nawha 
zili-kiduma gla wa nawha zl-zrih-kfiluuia. 

36 La doqila ka kinum bi-baqanum, la 
w6s-ts, kak dakvvuks kunkli-kuhl-i, hi mi sis 
gwi-gvvatla-thl-inikdakwkis kakiskum-i sa-wa, 
hi qix uk lamaduk kiyos aaksilak. 

37 La nik kis disciples, aula kyas au ik kinum 
uk da harvest, la tuk hiilatlLik da i-rdvulil- 

38 Hawak-ulrda ka Gikuma-ya sa harvest, 
ka yrda-ketl tsik i-akulilgisa lakis harvest. 


1 La klilrda kis mfdu-gwa-giyu disciples, la 
zawk ka tloqi masa kudisi ka yaksami baq-wa- 
naya, kas loda lik, hi mis kas egya-naqila maslk 
nawha zih-kuluma gla wa nawha zizrdi-krduma. 

c 2 



2 Ga mis gll-glakum sa malu-|^wa-giyu 
apostles : hi mis gall, Simon, yika glikula sa- 
was Peter, glu Andrew zayes ; James yik 
kwanuq-as Zebedee, glu John kis zaya ; 

3 Philip glu Bartholomew ; Thomas, glu 
Matthew ka hatla-kulilgis ; James yik kwanuq- 
as Alphseas, glu Lebba^us ; 

4 Simon yika Cananaean glu Judas Iscariot 
ka lakod-otla ka ak. 

5 Ga mis malu-gwa-giyu yalakums Jesus, 
nik yuk, qala la lak uk-asa sa Gentiles, gla wi 
da town-a Samaritans qala yhi kad lakuli-sak : 

6 Hi la la-asi da yhise lamadus guq-as Israel. 

7 Lakis la-inayus, gliksala, nikya, gak mi 
da ike awinaqis lyhatla. 

8 Ek-ida mas laka zih-ka, qilah-Ida mas laka 
tlill, ek-ida mas laka lepers, lawuda laka de- 
mons : wutl ma a kus l6-kl, zaw-la wutl umk. 

9 Qala la-a-kulak gold, glu laki dala, glu 
lakl tlinke lakus kli-klabat akus 

10 Kiyos kad gawulq lakis la-as us, kis kad 
matlls dadazawa-qus, kiyos kad tlbayu, kiyos 
kad sikya-kanu : ka i da iakula-inuk waks 
hitlau 1 lakis hama-yi. 

11 Yiki da guqile lis lana-wha-kl la-as-kl, 
wudklala ungwl da hitlau; hi mi sis li-ks kis 
ma Ik la. 

12 Gil mi sis la-ikl laka guq, lak-kyala lak. 

13 Wa gil ml si da guq hitlau, gak-la yhls 
kyamakule us nauki Irdt: gil mis kis hitlau, 
itsls-tun da kis kyamakule us nauka-ya. 




la sa- 

'» glu 


la wi 
i-sak : 
k mi 

s laka 

j:a de- 


i» glu 

s kad 

is kis 

I lak. 
L yhis 



14 Wa yiki da nawha kla kis ek-akyim 
dada-lutl kis kad huklila kis watldum us gil 
mi sis la-wils laka guq glu bo sa town kyitlu 
da kis didik-siza yus. 

15 Aula tin nik-yutl, kiks ekya-kawayi kla 
ka Sodom glu Gomorrha laka dadali-ta unk 
kla, ka i da town. 

16 Doqatlala, yalakun kliis hi (jixa lamadii 
gigyil-kik aklanum : hi mi sis lagi-klus naukad 
kyas klu-kl hi qixa sitlum-i, ek la hi qix-i da 

17 Yaklaula ka baqanum : kaks zawk dakwi 
kla us laka di-dadalita-iniik, lak dakw kli 
whisa klu-kl lakis ki-kapika-wazi ; 

18 Lak dakw-kl ka as la-yu-kl laka hi-hana- 
gazi gla wa gi-gakuma-yi ka un, kas kala gitli 
klus as gla wa Gentiles. 

19 Gil um-kl wi sis zawe na-wha-kl lak, 
qala awilil-kula kis yakundas kla us gla wis 
watldum kla us : ka iks zawe mi kla lutl 
lakik kas watldum kliis. 

20 Kaks kisii-i sii di da yakuntale, he-a si 
da Spirit-a sis Umpa-us kwa yekun-takaya 

21 Lata kli da numwiyut zaw-kla sis num- 
wiyut ka tliles, glu kli da umpa sis kwanQq: 
la kli gin-ginanum kla klisilkl kis iimpi, kas 
tlila masi kluk. 

22 La ta klis klizitl kla sa nawha ka un 
glikum-i : wa yiki da labund kla, kis yah-idi-kl, 
hi mis qaqila-aq kli. 



^ I 


';s I 

23 Gil iim-kl wi sis yiiksum su-kl lakfi num 
town-a, hitl-tsaula lakii ogwila town-a : kak gin 
aullk nik yutl-klaks, kis ml kla kus wllk tud 
kluk ti-town as Israel, ko gak kll da kwanuqa 
sa baqiinurn. 

24 Kisa 1 da disciple awUii kawi sa kakoklii 
niasak, kis um ka a wisi da iakuUlgis-a sis 

25 Hitl-a um lak ka i da disciple ko hilak 
qlx lakis kak5kla mas, gla wi da lakulilgis hi 
qix is gikuma-yi : gilk dakw mi laki glik-ida 
ka gikuma-ya sa guq Beelzebub, wizau kli 
wakrdio kli da numa-itl watas? 

26 Wa qfda kitlilas : ka iks kiyosa I no-qa, 
ka kis kla is nitl-ida matsu-kl ; glu qala-kluq, 
ka kis kla is kauglitl-kl. 

27 Yikun watldum utl laka padikila, nik 
lats laka naqila : gla wis wudglitl-us lakis 
puspayus, yakun-tala lats lak iogwesa sa guq. 

28 Qala kitlila sa tlila masii ka oqina-yi, 
kiydsa a glas qih-ida ats tlila mas ka baq-wana- 
yi : higlas kyilum lak-ida yakya :masa ka oqina- 
yi gla wa baq-wana-yi lak hell. 

29 Kisa-i laku-yiiwi da miili zisqana ka i da 
num skum bit ? kiyos-a i num-kl tikaka-kl yik 
kis kla kauglitl-kl sis Umpa us. 

30 La tuk da sayek sus yhumsa kus huzuq- 

31 Wa qah dakw la kitlilutl, awila kawik 
dakwa a kiis as kinum-i zisqana. 

32 Yiki da nitla kla un lak baqanum, hi ml 


si ' 

4 I i 





sin la-kl nilum-kl ogwuka-kl kun Umpa yika 
he ll da Ike awl-naqls. 

i33 Wa yiki da hayamfi kla un lak baqanum, 
hi ml sin hava-mulum-kl offwaka-kl lakun 
Umpa yika he 11 da Ike avvl-naqls. 

34 Qrda nlnkl-kulin gaks kyama-kula lakwa 
awl-naqlslk : klsin gaks kyama-kula, hi di da 

35 Kfik gin gaklk kun waksl-stin da marl 
ka baqanum gla wis i"imp,gla wl da kwaniiq kls 
la tlawhila niiq sis abump, hi ml si da kwangwa- 
wl kls la tlawhila niiq sis abaza-wu 

36 La kll da baqanum hi um kllklisa pud 
kll da gayiitl lakls ^liq. 

37 Yikl da tlawhila nuqa kawl nuq kla sis 
ump gla wis abump gakun kls hltlu ka un : gla 
wl da tlawhila nuqa kawl nuqa sis kwanuq 
gakun kls hltlu ka un. 

38 Hi ml si da klsa dagustud kls kayu- 
yaula, kas laskama-yl gakun, kls hltlii ka un. 

39 Yikl da kha kla kls baqanum gltl yhisa 
mas kllk : wa yikl da yhisa mas kla kls baqanum 
gltl ka un kha kllk. 

40 Yikl da dadala-kla utl dadala-kl gakun, 
wa yikl da dadala kla gakun dadala-kl kl da 
yrdakum nuqa un. 

41 Yikl da dadrda klii kl da prophet ka is 
prophet Inayl la kll hatliika su klis hatlakum-a 
ka prophet ; gla wl da dadrda kla ka ek baqa- 
num ka Is ek-inayl baqanum la kll hatlaka su 
klis hatlakum-a ka ek baqanum. 




42 Hi ml SI da wak um kla au-ura-kl naka 
mas-ts num mik kla qasta wapa lak numuqi 
lilkun gin-ginanum ka is disciple inayi, lin aul 
nik yiitl, kisa lasa a yhisa mas ka hatlakum 


1 Yiks la 1 Jesus i qilba mas Ids watldum 
kis malu-gwa-giyii disciples, la kas-id kas le 
kakokla mas glfi gl'iksiila laka ti-tovvn-i. 

2 ^y Gil mi SI John kautl-aklil laka walazi 
yik qlgilas as Christ, la yalaka ka mrdiiq gayutl 
lilkis disciples, 

3 Kas nikik su ma i da giiko gwitl kla, kisa 
unuh dado-qatlak ogwila ma a ? 

4 Ll Jesus nan»~ikmi nik lak dakwuk halaga 
nik yuk John sis wudglitl dakwus gla wis 

5 Ka papas lo-tl Ids doqila-yu, ka qaqas la 
kasa, kli lepers ek-ida, gla wi da g^vil-qum aks 
la i wud-klilah-ida, hi mi si da tlilk deks la i 
qilah-ida, gla wi da Aviwusl-lakeks la i nik-su 
sa ek watldum. 

6 Blessed wisti da kis kla wanikii klin. 

7 ^f Wa gil mis la kas-Idik dakwik, la Jesus 
i qayak-sta ka lilqala-kli qacjixal lak John, ma 
sis Irdv dakwa us doqa su laka lubis awinaqis ? 
reed ta i a whanela sa yaule? 

8 Wa ma zau tis Ifdv dilkwa us ddqa sa-wa? 
baqanuma a kuk-zau laka tulqa qitl-qela ? hi 





in aul 


as le 


a, kisa 

la wis 

iqas la 
m tlks 
ks la i 

n, ma 
laqis ? 

a? hi 




yhami da hi li guqa sa gi-p^akuma-yi kQk-zaula 
ka tulqi qitl-qela. 

9 Ma zau tis la-gitl dakwa-Qs? las doqak 
propheta a? Kegli, nik tin klQ-kla kiks awila 
kawa-ya a sa prophet. 

10 Ka iks ga ma i da gadaqa, dok, yala kun 
klasin hilauk-sta-yl gagalatl giwa yus, yika 
qaqutli-la kla kis diyhila yus. 

11 Lin aul nik yuti, la ki da nawha mayug- 
lums zidak kiyosa i glak-wid walasa kuduk 
John ka Baptist : wa yiki da umaya-kaya sa 
ike awi-naqis walasa kawi tis. 

12 Gega-klil lak John ka Baptist gak aklil 
laq, ka ike awi-naqis tlala-yhaula gitla a^ hi- 
yhami si da tloqimas lo-tl ki. 

13 Ka iks nawha ma i da prophets gla wi 
da law ninth la gak-aklil lak John : 

14 Gil mi laka kus nik lak kas dadala usak, 
ga um Elijah yika gak kla 

15 Yika puspayu niiqa, wiga yhl wud-klila. 
IG Mazin munyas kl is gada numskuma qik? 

Numa-yhisuk glu gin-nmanum qazis laka kla- 
sanau-yi, laqaya-pfihi kis umtl-wut, 

17 Nikya, whipali ganuh kas, lak dakwus 
kis yakwida ; qasi ganuh, lak dakwus kis 

18 Ka John aks kisa i hamap, kis kiid naka, 
lak dakwi nik, uknu-gwada a sa demon. 

19 Yiki da kvvanfiqa sa haqanum-ks gaka i 
hamapa-i gliiks nrd^a-i, lak dakw nikya, ddka 
masus, nak-pis kad, gligla-glaulek sa hi-hatla- 



i I 

kulilgls gla vva ya-iksaml : la mis gli da nau- 
kadri-lazl yhlla siis gin-ginanum as. 

20 ^ La kalli-ida ka ti-town kis hlnuma 
uk-as kls kls aumps qlgUas kak dakwuks kisa i 
klayii kls nl-nauka-yi : 

21 Klkyalasii, a yutl Chorazin, kikyalasu a 
yutl l>ethsaida : ka Iks gil ml laks di hi uk-asi 
Tyre glii Sidon kwa kls aumps qlgilas, la laks 
dl kayotl-wotl klayii kls nl-nauka-yl kiikwumd 
sa zeksum gla wa quna-yl. 

22 Lin aul nlk yiitl kla klks ekya-kilwa-yi 
kla ka Tyre glii Sidon la kl da dadallta-unk kla, 
ka glatl-ts. 

23 Yiitl Capernaum, ikista-mazii um klas 
laka Ike awl-naqls? banlsta-mazii klis lak hell: 
ka Iks gil ml laks dl da kls aumps qlgilas, ka 
uka-yl lutl, he uka-yl Sodom, la laks dl hek se 
um qa-ls gak-aklil lakwa nfUak. 

24 La tin nlk yutl, kla klks ekyakawa-yl kla 
ka awl-naqis as Sodom lakl da dadallta-unk kla, 
ka glatl-ts. 

25 ^ III mis Irdv dums Jesus nlkya, nltlin 
klutl, a Ump, Glkuml sa Ike awl-naqls gla wa 
banlk awl-naqls, kaks qala-klatllk de kusa klk 
ka baqanum kil nl-nauka-dl gla wa l-ayusl, la 
tas la nltl-ldis laka gin-ginanum. 

2G Hi um qell a Ump : ka Iks hi ma a kus 
ekak-SJi-wl lakls doqatla Inayils. 

27 Yika nawha zawl gakun klasin Umpa, 
klyds numuq aul kauklila ka Kwani'iq, hlga-ml 
da Umpa : klyos um ka a wis ogwil aul kauklila 





Li a 



ka Uinpa, higa-ml da Kwanfiq, gla wi da lil kla 
nik su-kl SI da Kwanuq kas nllazl. 

28 Gak la gakun, nawhutl kuikya glii qun- 
dikil, kun yhus-lda masa iitl. 

29 Uk-Ida kim iak-inayi kas uk-us, glii kas 
kakokla us gakun ; kak gin ek-ik kis klumka 
gin naukik : la ml sis kha-kl ka yhiis-Idi siis 
bi-baqwana-ya kus. 

30 Ka un lak-inayaks pusatla i, gla wun ok- 
kla ii^jaks qusa-i. 


1 Hi mis liik dums Jesus ka Sabbath laka 
awl-iiaqls qakula tsa zizidanii; hi nils poska-az 
disciples as, hi mis la qilpau-la tsi ka oktau-ya 
sa zlzidanu, kas hamapik. 

2 Li da Pharisees doqilak la nik yuk, dok, 
disciples us uk-a aka kis hitl-kolum uk sii kok 
Sabbath ik, 

3 Au rnls nik lak dakwuk, kis dakwas ga- 
gaduq li-'^k qih-ida as wotlas David, yiks la 
otla poska, szla wi da wa-oq maulotla-si; 

4 Qih-ida as wotlas-iks la otla la-ikl lak giiq- 
as God, kas humh-idi ka hamekama-litl, ka kis 
wotla hitl-kolum ka hames, gla wis wa-oq mau- 
lotla, hiyha-mi da priests hamilpuk ? 

5 F s masi kad ga-gaduq sililk laka watldum 
as GtM . ([igilasa sa priesta ka Sabbath laka 
temple rukuia aka Sabbath, kis ta ozagila-qa? 

6 La tin nik yuti, yik gada gigilisilak lakwa 
awi-naqis-ik awila-kawa-yi ga sa temple. 



i 1 


7 Gilk dakw um lak wl sis kauklilil lakuk 
qibatla-asas gada, ewhilin klak wivvak-bazii 
lazi, kis hi di sacrifice, kis laks dis ozagila ka 
kis yaksama. 

8 Kil 1 da Kwanuqa sa baqanum-ks Giknina- 
ya asa Sabbath. 

9 ^f HI mis la kiis-ida-atslk, kas le la la- 
ikla lak hi-hawakuh^zik dakwas : 

10 La doqila kii nun T '^aqiinum tlilk zana : 
lak dakw wudklak, nikya, K zau ma iks hitlak 
duma i da Sabbath ? kak dakws ozagila mi 

1 1 Au-mis nik lak dakwuk, ungwi da baqa- 
numa lak dakvvutl, ka uknu-gwiides num 
lamiido, gil um lak wis qakya-katl zau lak laka 
wunkesi labuq ka Sabbath, kis laka I dah-ida 
la ka, kas uk-wutl zu dik ? 

12 Au ma wis gli ekya-kawa-i da baqan^m-a 
sa lamado: hi mis ek-itl um siks hitlak duma 
1 da Sabbath. 

13 La nik ki da baqanum sah-idaga tsua 
ayasiik : la sah-ida ; la mis ek-ida maza-wa, hi 
qlx I da up-zutl zana. 

14 ^ Lak dakwl da Pharisees lawilsa kas 
kwlkulak diikwi ka I, kas tlila mas dakwi 
lakuk : 

15 Kauklila ml si Jesus ak la bos : kinum 
zl kyas tl da laskama yak, la ek-ida mas na- 
whak ; 

16 La hayaklula ka lilqala-kla-yl, ka kis 
dak wis kala maz : 












1 7 Ka aulami lak si da watldum otlas Isaiah 
ka prophet wotla, nikya, 

18 Dok, gin kwanuq, yikun la qayubiza-ya ; 
kgin tlawhilak, yik eki-kamas gin naukik : la 
mun zaw klisin Spirit-l lak, la kli hi qlx kli da 
dadalita ka kis matl-telak God. 

19 Kis kli katatla-kl, kis-kl hazuks-tala ; 
kis um-kl ka i wudglitl laka glasanau-yi. 

20 Yika nulkutl kla reed kis kli kuks-und 
kla ki gla wa qayhila kla kitum-kl kis kli kilk- 
Id kluk laga-a-kl la^^s ekyauk d um-kl lakis 
ekyauk dum-kl lakis hekaula inayi. 

21 La kli da lilqala-kla-yl heli-katlas gli- 
kum as. 

22 ^ La gak yii i da numiiqi lak uknii- 
gwadisa demon, papas kad, umkoksila : la ek- 
ida masuk, la gitls yaka-gatli da umkok di dok- 
waklilii kad. 

23 Nawha mi si da baqanum kunyasas, 
nikya, izau yii-um Kwani~iqs David ? 

24 La ti da Pharisees wudklilak, la nikya, 
kisa ok da haqanumk lawuda laka demons, 
hiyha-um lawela masitl ziik ki Beelzebub ka 
gikuma-ya sa demons. 

25 Kauklila mi sik ninkikik dak was, la nik 
lak dakwuk, yika nawha lilqala-kliks qilya- 
kaula-i yak-Ida i, gla wi da nawha town glu 
la ki da numskums giiqa yiks qilya-kaula-i kis 
kli hek-ne um-kl qa-is-kl : 

26 Gil um lak wi si Satan zukodfila lakuL 
Satan, la mis qiiya-kaiila um lak; wotla zau 


.< 1 




1 a\vi-na- 

ta kll hek-se gltl um klas qa-ls 

27 Wa gil um lak vvi sin he lawe mas-Itl 
la kl Beelzebub ka demons, ungwa tl lawela 
masltla siis sasum akiis? Hi gitl um-kl wis 
dadalita klu-kl. 

28 Wa gil um lak wi sin he zukodrda gitl 
la kl Spirit as God ka demons, gak mi sis gak- 
aklilaz awlnaqls as God. 

29 Wa itl h"i kl ka-ida numuq baqanum lak 
guqa sa tldql-mas baqanum-a, kas tlinamlk 
maml-kyas as, hlga-um ko yitllda ma wis gla 
lilka tloqi-mas baqanum? la Ifdv wis gla ek lak 
tlinama lakuk guq-as. 

30 YikI da kisa qasawl gfdvun hl-um kllslla 
gakun ; gla wl da kIsa kape gla wun gwltla te. 

31 Nlkltl-utl yika nawha yeklna-ya gla w^a 
blasphemy klallsta-aq-kl Idtl baqanum: la ta 
k»I da blasphemy ka Holy Spirit kis-kl klallsta- 
aq-kl liitl baqanum 

32 YikI da num skum-iid klas yfdvsum 
watldum Ifik Kwanuqa sa baqanum, klalista-aq 
kll lak : wa yiki da ozudrda kla ka Holy Spirit, 
kis kll klallsta-aq-kl lak, kis-kl lakwa awlnaqls- 
Ik, Ids um-kl kad hlka gak-kla. 

33 We yhi ek-Ida matsii um hi Id da glos, 
glu ekya masuk nuna-wlmas as ; glfi qulsfi mas 
um laka glos, gla wis nuna-wlmas qulsa: ka i 
da glos elks matl-tltla I ka Is nuna-wlmas. 

34 Yutl mayuglum dilkw sa sitlum wlk-Ida 
zau lakas siks ya-Iksama-Ik, watldum niiq sa 







ek ? ka iks hi ma I watldum sa sinipsi qalza, 
sasa nauka-yi. 

35 YikI da ek baqanum gayiitl zaul lakis 
egalazi gaksa nawha ekya : li da yaksami 
baqanum gayiitl zaul lakls yiigrdazi giiksa 
nawha yaksama. 

3G La tin nlk yutl, yik nawha kla wolrda yii 
klis baqanum, nitlak diikw kli sis nlnakitl laka 
dadalita-unk kla. 

37 Ka Iks hi ma a kus ekmudum gitl klls 
watldum kla us, hi um ka a wl sis watldum 
kla us yakmutii gitl klutl. 

38 ^ Wa II da gayutll laka Scribes gla wa 
Pharisees nanakmlk, nikya, Kakokla-mas, nl- 
kunuh kunuh dok-waklillk mamatl-tlga-ya 

39 La nanakml nlk lak dakwuk, ka yaksama 
lautlld lllqala-kll dadok-widvlila ak mamatl- 
tlkya-ya ; klyos ta-kl mamatl-tlkl-kl zawe 
kluk, higa-ml da mamatl-tlkya-yas Jonah ka 
prophet wotla : 

40 Ka Jonah otla yiiduh pun whas gla wa 
yudidi-wuks otla kaniitl glkya-Izi ka qayim 
oda ; yudiih pun whas um-kl ka a vvl si Kwa- 
nuqa sa baqanum yudiih wuksa-kl kanutl 
gigaklk dum klasi kwa awlnaqis-ik. 

41 Yik bl-baqanum as Ninevah glak-wldl-kl 
laka dadallta unk kla glu-kl gada lllqala-kllk, 
kas makza-masi klukik : kak dflkwuks la i klavu 
k]s nl-naukfi-yl kil watldum as Jonah ; doqatla 
lagfi-ks, awlla-kawa-yl gadas Jonah otla. 


I ! 




42 Yik queen as Sheba glak-widi kla laka 
dadalita-unk kla glu-kl gada Illqala-klik, kas 
makza-masi klukik, ka Iks gaya-naqila otl laka 
qisale lakwa awinaqis-ik kas hiiklillk naukada- 
lazi yotlas Solomon ; doqatla laga-ks awila- 
kawcl-yi gadas Solomon otla. 

43 Gil ma i da kis ek spirit lawe laka 
baqanum, la ta la-laksaul laka lumwha awi- 
naqis, fde kasyhus-lda-as, kas kiy5si kha sa-wa. 

44 Hi mis la ni-gats, aidaaka leyhin lakun 
guqa kun gayu-wilza sa ; wa gak kha kiks 
lubitla-i, kiqililqii, gluks la i hayatl-tsilaqa. 

45 La kas-ld, kas le uk-ida ka adglabu 
ogwila spirits kunklila yakyii-kawis, wa lak 
dakw la-ikl lak kas hekse-ml le : wa li da la 
atl qlxdum sa baqanum yakya-kawis gilk ti qix 
zats : hi-um ka a wis la-kl qix-zas klisuk da 
yaksamik atl lilqala-kla-ya. 

46 ^\ Yiks kis ma i qatl gllks-fda ka kinum 
baqanum, dok, abump-as gla wis natl-numwiyut 
glakwun-kaya, Wcltldum nuqiks duk. 

47 Numiiq tl da nik yak, dok, abasi glu 
natl-numwiyut glakwun-kaya, watldum nuqiks 

48 Aii-mis nanakmi nik ka nitlek, ungwa 
zin abumpa? ungwl ka un natl-numwiyuta ? 

49 La sah-Id tsis ayasu liikls disciples, 
nikya, dokun abump gla wun natl-numwiyut. 

50 YikI da nana-klgl klak nauka-ya sin 
Umpa yika he lI da Ike awl-naqis, hi ml sin 
numwiyiltl, glu waqi, glCi abumpl. 





Hi mis lak dums Jesus la-wils laka guq, kas 
le qa-ls laka kla-ma-is. 

2 Kinum zl-kyas tl da gak kapiko lak, hi 
mis la-oitl-ts laks laka sakills, la qaksalfik; 
nawhii ml si da klnum baqanum glak-gla-wls 
laka klama-ls 

3 La klnum-1 watldum as lak dakwuk laka 
parables, nlkya, doka zimlnuk, la kiis-ld kas 
le zima ; 

4 Yiks la i zima, qupa-llsill da wa-oq zimza- 
Imas laka diyhila, gakl da plpaglii-mas humh- 

5 Qupa-llsl da wa-5q laka tlza-qls, ka klyos 
aula-um uk-atsa dikya: la hala-gustau, ka is 
kizlnayl wunka-gUa laka awl-iiaqls : 

6 VVa gil mis Ikya-gUl da kllsila, la qamilh- 
Ida : ka Iks klyosa i kliipik, la gltl-ts whils- 

7 Qupaka tl da wa-oq laka yaksaml kltum 
la qak-ldl da yaksaml kltum, kas takyau-na 
mlk : 

8 Qupuls tl da wa-oq laka ek awl-naqls, la 
qak-lda a tsa hlma-iimas, hlkinda punl da wa- 
oq, kakla-skum giistau punl da wa-oq, yudCih- 
sum gfistau punl da wa-oq. 

9 Yika puspayii nuqa, wlga ylil wud-klila. 

10 Gald da disciples, kas nlkik, masls nlkitla 
sa parables lak dakwuq? 




11 La nrmfikml kas nlkik, kegla-f^lfi siks 
hitl-kdlumfi Akus kauklilak isa kau-glitl tsuk 
laka ]ke awinaqls, klsa glatl hitl-kolum kau- 
glitl dakw suk. 

12 YikI da ukniVgwade, hi-um zaw su 
kll, la ml si klnum kll uk klas : hi ml si da 
klsa uknu-gwiida, la kll Itu-kwa su kll la wah 

13 Hi ml sin la-gltl nlk sa parables lak 
dakwuq, ka 1 da doqatla Inayl kls dakwiik 
doqila; gla wl da wud-klila Inayl kls dak- 
wuk wud-klila, kls dakw um ka a wl suk 

14 La ml si watldum otlas Isaiah aulama 
lak dakwuq, yika nlkya, yiks hukllll kllk lak 
dakw klis wud-klila-kl, la-kl ka as kls avusila- 
kl ; ghi doqatla doqiliik dakw klis, kls ta klis 
qilbatl-tu-kl : 

15 Ka ok nl-nauka yak sa bl-baqanum-ks 
la Ik kls khell-katla, lak dakwiik quns-qunda 
a tuq-wld siis pusbayu (iakwlk, hlk dakwfik 
putlumk-lda kiis kl-kayi"ikus-lk ; kas klsl lak 
doqilak dakw lak sus kl-kayakus-lk, glu wud- 
klila lak sus pusbayu, glu abusilak drd^w lak 
sus nl-nauka-ylk, hi mis ko klayii lak, la 
lakun ek-idcl mas dakw Llkuq, 

16 A zls ekyak sus kl-kayakus-lk kaks 
doqila-lk, gla wiis pusbayiik kaks wud-klila-lk. 

17 Lin aul nlk yiitl, klii klks klnuma-1 da 
prophets wotla gla wa esak wotla bi-baqanum 
w^atla-kllotl kas doqill kiis lak dakwa kus 







(loqitla, lotll kls clok-waklilriq; glii kas wud- 
klile kus wud-glitl tirikvva kiis, lotli kls wud- 

18 5f Hiiklila kinatl dakvv lak qlbatla asas 
parable-a sa ziminfik. 

19 Gil ma i da numfiq wud-klilak watlduma 
sa ike awi-naqis, kas kisi ayiisilak, \va gilki 
Satan, uk-Id ka hlk ti wah zime lak naiikcl-vas : 
ga mis zimekt lakii diyhila. 

20 Wa yiki da zima-yl laka tizaqis, ga mis 
wud-klila ka watldum, hih-ida mis ekikula 

21 Wa kiyos ta klupiks lak, kis ta ketla : 
gil mis tlrda-wbilah-id ka i da watldum, hih-ida 
mis wanlk-id. 

22 Wa yiki da zimzaka lakii yaksami kitum, 
hi-um wud-klila ka watldum, awilil-kutla sa 
awinaqls-ik, hi mi sa wiitla-kelek ki-kayadi, 
tata-gala ka watldum, kiyds ta la bima-umas. 

23 Wa yiki da zima-yl lakii ek awl-niiqls, 
hl-um wud-klila ka wiitldum, glii ayusilak; ka 
hlma-umazadl, la gaka masuk, lakinda punl da 
wa-oq, kakla-skum gustau punl da wa-oq, yu- 
diib sum gQstau punl da waoq. 

24 ^ Li sa ogwila parable lak diikwr?k, 
nlkya, yika ike awi-naqls numa-yhisa 1 gla wa 
numuq baqanum yikii zime sa ek zimza-imas 
lakls awi-naqis. 

25 Gil mi si da baqanum mlka, gaki da 
kllsilek zimziikii sa yaksami zimza-imas laka 

'Tzidanu, kiis bowes. 

D 2 

1 t 




26 Gil mis qak-ida, gak nitl-lda a tsa liima- 
uiiias, ^ak nitl-ld ogwakl da yaksaml kltum. 

27 Gaki da i-aakulil-gisa sa awlnagwl-zadi 
kas nlklk, izauk tas bl-um zimyu-wl da ekl 
zimza-lmas lakis awi-naqlsu sa? Wlzau ga- 
yotll da yriksami kituma ? 

28 La nlk dakwuk, hi di da kllslle hi qih- 
iduk : lak dakvv nlk vuk, nlk ml sis kunuh la- 
unuh uk-amii kaula ki 

r, 'J 

29 Au-mls nlkya, kl ; iiklas aak-ginalak-iik 
klupikya sa zlzidanu, kasu la lak uk-amu kaula 
laka yfdvsaml kltum. 

80 Wiga yhi numa-gus taul qaka ka he klis 
la-kl klukla-punuk-kl : gil um-kl wis klukla- 
punuk-kl ia klin nlk-kl ka kl-klklili-zlnuk, ka- 
pekau um as-kl gil kwa yrdvsamlk kltum, yik- 
laq ka yaitl-tsima-lisuk ka whuratl-kl tsuk : 
kapl-zaula la yhl gla ka zlzidanu lakun guq. 

31 ^ La ka 1 sa ogwila parable lak dakwuk, 
nlkya, yika Ike awl-niiqis-uks he i qlx 1 danum 
skum stii mustard zimza-lmas, yik uk-ld sa-wa 
sa numuq baqanum, kas zlmh-ldls liikls awi- 
naqls : 

32 Yikl da aula umaya-kl suk nawhak 
zimza-lmas: gil mis gla qak-ida, kas walaza- 
kaye suk qasqakublk, kas glos-ldl, kas gaka- 
ida plpaklu-mas qaza-ke klilak klina-kyas. 

33 ^ La kalsa ogwila parable lak dakw^uk; 
ka ike a\\ i-naqls-uks he i qix-1 da babri-wayu, 
yik uk-ld tsa-wa sa zadilk, kas qalakla-kes laka 
yuduh wuk kla quka, la nawha um bawiil-da. 




NawhTi um gada watldums Jesus lakfi 
kinum bi-baqanum nlk sa parables ; kis nik sa 
klyos parable lak flakwuk. 

85 Ka aulah-Ida ml lak si da watldum otla 
sa prophet, nikya, yakagatl klin klasin simps 
visa parables ; nlk klin kla si da qala-gluq de 
geh-id lak gilgfdi-sa otliik da awinaqls-ik. 

36 ^ La \Tilak-id ka kiniim bi-baqanum ka 
lalagls, la la-ikl laka gfiq : gakl disciples-as 
lak, nikya, ayu-zudas gakunuh wha sa para- 
ble-a sa yfdvsum kitum sa awi-naqls. 

37 La nanakml kas nikik, yika zime sa ek 
zimza-Imas bl-um K wanuq sa baqanum ; 

38 Hi mis awinaqis-uk da hnyes-talis-lk 
awi-naqis; yika ekl zimza-Imas lil-um sasum 
sa ike awlnaqis ; la ti da yaksami kitum sasum 
sa yaksama ; 

39 Hi-mis kiisili da zimh-ides yik Satan ; 
hi-mis klukla-puriki da qilbe kla sa awlnaqis- 
ik ; hl-mis kl-kiklill-zlnuk wi da angels. 

40 Yiklks kape sa-wa i da yaksami kitum 
kas wliumta sa-wl sa yhlyha-kula ; hi mis 
qlh-ida as-kl silk da awlnaqis-ik, ko la-kl 

41 Yikil Kwanuqa sa baqanum yalaka-kl kIs 
angels, la kll kaplkau-kl kl da niivvhe warlike 
gUa, gla vvl da nawhe uk-a yaksami qlglias ; 

42 La kll zuk-klala klis laka Ll-kla yhlyha- 
kula-kl ; hi mis la-kl qaqa-klaulas-kl, glii kin- 
kya-taulas kluk gigl. 

43 Wa la-kli da ekya qukatla-kl he qlx kli 

I f 





da klTsila Ink awi-naqlsa sis Ump dakvva: yika 
pusbayu niiq;! wiga yhl wudklila. 

44 5f Yika Ike avvinaqls-uks numa-ybisa-i 
gla wi da dala qala-gluq Irika awl naqis, ka 
kha sa-wa sa baqanum kas qalatl-idik, ka is 
ekikula la lakod kis nawha uk-a, kas kilh-wi dl 
ka awi-naqls. 

45 51 Wa itld, yika Ike awl-naqis he I qix-I 
da kilwlnfik baqanum, ale ka ekl pearls : 

46 Yikiks, g'll ma I kha ka num pearl ka- 
yiikwa, la lakod kis nawhak di uk-a, kas kilh wl 

47 % Wa it'id, yika ike awi-iiaqis he 1 qix-1 
da kigla-yii, yika znks-tanu laka diimsyhi, kas 
kapi-kawi ka nunwha-lDias. 

48 Yikiks, lai kiita, lak dakw nlkalls-rik laka 
klpma-ls, la qaga-lls, kas kapl-zaull ka ek lakls 
ukzau-lasak, la ta zukula ka yaksaml ka qldls. 

49 III Mils qlh-lda as-kl ka la-kla qilbe-kl 
tsfik da awlnaqls-lk ; gak kli da augels, kas 
waxls-tindl-kl ka yaksaml gla wa ekl, 

60 La kll zukklala klis laka la-kla yhl y ha- 
kula-kl ; hi mis lii-kl qru|a-klaulas-kl glii kin- 
kya-taulas kluk glgl. 

51 La-mas ay usila nawha klka ? Lak dakw 
nik yuk, kegl. 

52 La nik dakwuk, wa hi urn la-gitl tsa 
nawha scribe yika kakokla-raazuq sa ike awi- 
naqls numayhis gla wa baqanum glkuma-ya sa 
giiq, yikagrdc-wutl zaula mas gayutl zaul iakls 
egalazi ka aliimas g!a wa la klmas. 

• I 




Is, ka 

ka is 

-wl di 

L qlx-I 

il ka- 
ilh wi 

i qix-i 
il, kas 

k laka 
: lakis 
s, kcls 

L kin- 
dak w 

tl tsa 
e awl- 
-ya sa 
I lukls 

53 % Yiks la 1 Jesus qilba mas ka parables, 
la kas -id a. 

54 Gak lilkis husak awl-naqls, kOl^ okla-rnas 
tl ka bi-baqanum lak bawak-ulazik dfikwas, la- 
^Itl-ts knnyasak dakwa, nikya, wayfitl ziik da 
baqanum-a kfis naukada-lazik, gla wiis klsik 
aumps qlgllas ? 

55 Izau yu urn kvvanfiq sa o^itlnuk-wa a? 
izau i abunip as fik glikula siis Mary' a ? ^la wis 
natl-numvviyiita, JameSj glii Joseph, glu Simon, 
jjflu Judas ? 

56 Gla WIS wl-vvaqa, kizau 1 ka-o yii-ura li'ik 
gla-wuntsa ? wayiitl zau tu kwa kok ? 

57 Lak dakvv wanlkas : la Jesus nlk dakwuk^ 
Idyosa-l gliks-illa-lniik kis ybila sa-wa, blgii-mls 
husak awT-naqis, gla wis giiqi. 

58 Kiyos ta qih-ida iits kinum~i kis aumps 
qigilats lak, ka is kizinik dakw oqisa^ 


HI mis lak durns Herod kii hana-gazi wud- 
klilak tsitlwak-kliiias Jesus, 

2 La nik kis gin-^inanum, hi um John ka 
Baptist ; la-mi qililh-ida ma?:awa; hi mis la-gitl 
tsi da kis aumps qaini yawiyhil Laki. 

«3 Kii Herod tiiks uk-i da-ak John, kas yitl- 
idik, kiis les laka wiilazi ka Herodias, kuuum-a 
sis ziiya. 

4 Ka iks nikva-i John-ilk, kisa il kus hitl- 
kolum kagad suk, 



1 ■ ' 

5 La watla-kil kas tlila mas-lk, la ta kitlila 
sa kinum baqanum, kaks nik dakwa Tik prophet. 

6 Gil ml SI mayii-glumk dum otlas Herod 
aki-laqa, lI kwanuq-as Herodias yakvva-mek, la 
ekikula mas-uk Herod. 

7 Hi mis laglt!-ts iilk kas zavves qayii lakas 
kas uk-kyrda su Ifdc. 

8 Ll da zazadakum qatlila um gUks-idaq sis 
abump, nikya, zaw laga grdvun laq, irdji kulqe yis 
yhurnpas John ka Baptist. 

9 Llda trlkuma-yl, wak ma a glatl zih-alilqa, 
wa ka IS la watldum, ghi ka 1 da qazltl wut-as 
hamut-ts, weka ka zaw-yls lak. 

10 La yalak-ld, ka kah-ld tsa-wls John laka 

11 Gak gak ya wi kavvlq-as kulqa-zaula, ia 
zawe laka zazadrdium : les lakls abump. 

12 Gclkl disciples-as, uklduk baqs-aa-yas, kas 
wunum-tedlk, lak drdvw nltUlk Jesus. 

13 Ll Jesus yiks la 1 wud-klilak, la glksfd 
laka sakilis kas !e Irdva Ifibls awlnaqls, kas hlga 
es ml gia wis disciples; ll da klnum baqanum 
wud-klilrdi,lakdakw laskum-lk kasa gaya-naqil 
lakls tl-town. 

14 La mis kaka-yrdak, la dok-waklila kii 

• — — 

kinum bl-baqanum, la wus-ts, la eklda-masuk 

15 ^f La zaqa-ks, grika i disciples-as lak, 
nikya, liiblsa fik da aulnaqls-lk, la-mls-fik la 
ketliik da nalak; yrdaka laga kwa klnumk ba- 
qanum, ka lalagi silk ka lak dakw ml laksiik 






laka guq gagwis, kas kilh-wak diikwik hima- 

16 LiJesusmk dakwuk qatl-las-uk wutl-um 
la; ZB.wk dakw laq ka hames-ak. 

17 Auk dakw mis nik yuk, klyos-ints hame 
laq hiyha-um ^ada sikya-skumk qaquhvv-suma, 
gill gwa da inatlik mama-lmas. 

18 La nikya, gak latsQ gfikun. 

19 La uk-kya-gatl ka kinum baqannm ka 
qasim-giillsls laka kituin, la uk-id ka sikya- 
skum qaquhw-suma, (^la wl da mat I mania-imas, 
kas dokus-taiili ka Ikl, klla-kyas ki, la wa-ox- 
unduk, kas zawesa qaquhw-sum lakls disciples, 
li da disciples zaws lakil kiniini bi-baqaniiin. 

20 Nawhak dakw mis liuinh-Ida lak dakw 
puklila lak dakw uk-id laka Immgisa-wa-yl ka 
humxau-yl la matl tsima gi-} u lake koqata. 

21 Yikl da hamap ti sikya puna Ifiksiimh-id 
baqanum, ogwil Irikazidak gla wa gii giiiaiium. 

22 ^[ Heb-lda-mls laksii-mas Ids disciples 
laka sbip, ka les gaga latl glwis Irika uj)sut, 
yiks la I yillrika ka kiiium baqanum ka kala-gis. 

23 Gil mis yillak-id ka kinum baqanum, la 
lagustau kika nage kas numu-gwismi bawak-ula: 
gil nils kanutl, numu-gwis mis la lak. 

24 ill mis atll-sl da sbip iiakau kli ka zalatl, 
kala layu sa kalii-yl: ka 1 da yauleks yuquma 

25 III ta la na-naqilaks lii i lak dakwuk, 
kaza-klayl ka kala-yl. 

26 Gil ml si da disciples doqila klks kaza- 





klaya ya a ka kala-yi, lak dakw kitl-id, nlkya, 
baqanum sta-aq; lak dakw qaqa-klaula. 

27 Heh-ida misi Jesus yaka-gatluk, nlkya, 
ek-zau ; nugwa zau um, qalas kitlil. 

28 La Peter nanakmik, nikya, Gl, kasu su- 
um lak, klilalala gakiin kun gilki liitl, kaza- 
klayi kwa wapek. 

29 La nikya, kllaga: li Peter la ka laka 
ship, kas kaza-klayii-yi ka kala-yi, la la a lak 

30 La doqila ka yauleks awila-i, la kitlila ; 
la wunza naqila, la qakla-gatl, nikya Gi, qaqi- 
lala gakun. 

31 Hell-Ida nil si Jesus sah-id tsis ayasQ, 
kas dab-idik, la nlk yuk, yutl hulatl-ts oqiza- 
lazl, masis wi-oqisltla us? 

32 Gilk dakw mis gak aklil laka ship, la 
qatll da yaula. 

33 Yik dakw kl da glks-ale ka ship gak 
umyakak nikya aula ums su-umKwanuqs God. 

34 51 Lak dakw lawltlii, gak Llk awinaqis-as 

35 LI da bl-baqanuma sa awlnaqls matl-te- 
lak, la yalaka laka nawha awlnaqls, kas giik 
yau I da nawhak dl zl-zihkdlum nuqa: 

36 Lak dakw hawfik-alak kas auk dakw ml 
lak paga-aklilflk Iwun-kayas kok-zau yas : hi 
mis waki da lil ek-Idii mazawa, walva a sa si da 
paga-aklilek qltl-qeles. 













Gak lak Jesus kfi scribes gla wa Pharisees, 
gaya naqil lak Jerusalem, uikya. 

2 Mfisl klrdi-qlgl gltla suks disciples akus- 
ak watlduma sa qulsqul-yaq wotla? kiiks kisa 
ik zinzink-wlduks la ik humh-lda. 

3 Au mis nanakmi lak dakvvuk, ma zau tis 
ogwiika gltla khlll-qlgik watldum-as God ka Is 
watldum us? 

4 Ka God taks nlkya otl, yfiklau laks umpa- 
us gla wis abump-us : yikl da hunqa kla Ids 
ump gla wis abump, wlga yhl tlila. 

5 La tas nlk dakwa, yika nlk kla kls ump 
gla wis abump, yikis qenum laks de us gakun 
lin zaw si Llk God; wixk mil dum um-kl wl si, 
kls la-kl yaklau-kl kls ump gla wis abump. 

6 Lak drdvws wak mu ta mas umk watldum as 
God la klyos qayau ka Is bus dakwus watlduma. 

7 Yutl kllk-klaqis, aula kyas au otll Isaiah 
nlk yus, nlkya, 

8 Yik gada lUqala-kllk yfddu qfd gfdvun kla 
sis simps; la gla til nl-nauka yas qlsatla gilkun. 

9 Wiitl dakw mis umyaka gakun, kfikokla 
mas ka I da kakokla-mazum watldums baqa- 

10 La klllrda ka kinum baqanum, kas nlk 
drikwlk, huklllrda, glii ayusathlk: 

11 Kisa I hi dl da la-lklila Ifika simpsi yak- 
sama mas-uka baqiinum; hi dl da gakaula Uika 
simpsi, yaksama mas ka baqanura. 






12 Gaki disciples as nlk yuk, kauklila zau 
masl ka Pharisees sfiks uzaga-aqa ak?, la i 
wudklila ka watlduina? 

1 3 La nanrikml nlkya, ka navvhe glos kisa 
zime sin ike Uinpa, klQpiik uku tsu kll. 

14 QrJas gatillclk : kak dakws papasa-i kaka- 
lakl sa papasi : gil ml lakl da papa si baqanum 
watila ka papas baqanum a, nawha um-kl wis 
qakya-katl zau-kl laka kwiln^is. 

15 Nanakml ta Peter nlk yuk, ayiizii-das 
gakunuh wha suk da parable. 

16 La nikya, kis dek ma si kad ogwak ayu- 
silak dakwa a ? 

17 Kls dek dakw mas kauklila, ka nawha 
la-iklil laka simps-aks la i laka takye, kas lawe 
lazu-yu laka kyagazi ? 

18 Yika gayaula lakfi simps gayii-naqila I 
laka nauka-yi; hi-um glatl yaksama mas ka 

19 Kai da gaya-naqila laka nauka-yi gakau 
lasa-a sa yaksaml ninkl-kaya kilakya, gilukla ka 
zldak, autlita, gilukla, klllqala, yakpaksta: 

20 Ga um yrd^sama mas ka baqanum : kis 
gla ti da hamap-aks klsa i zinzin-gyiqa yrdvsania- 
mas uk baqanum 

21 ^1 La kas-idl Jesus, kas le laka awlnaqis 
gayutl lak Tyre glu Sidon. 

22 La doqila ka zadiik gayutl Ifik Canaan, 
gaya-naqil klk, la hasil, nlk, wrdc-lda grdvun, a 
Gl, yutl kwanuqs David; wiwusllaka un kwa- 
nuqa uknu-gwadisa demon. 



23 Kis ta nanakmik yis num skuma watldum: 
gaki disciples as uk-kyalak, nlkya, yalaka zau 
gaq ka lalagisuk; ka oks laqsuma-ya ik 
gak Lints. 

2i Au mis nanakml nikya, kisi gin yalakum, 
hi din gak-asi da yhise lamados guqas Israel. 

25 Kis tl da zakak Is gak-itl liik, kas umya- 
klk, nikya, Glkuml, gawalala grdvun. 

20 Au mis nanrdvml, nikya, kisa i hitl-kolum 
uksawl hania-ya sa gin-giuanum, kas zuk- 
Idayu-wi laka waozi. 

27 Nik mis, aula-um Gikumi : ka i da wao- 
zeks hamap ma a ka a Id da qapum gisawa-yi 
yika tikakula lak humk-damltla sis wao-zldl. 

28 LI Jesus nanrdvml nik ka zadak, azadak, 
a zi kyas tsus oqiza-laze kus : wiga yhl lutl kis 
watla-kutlus : hi nils la ek-Idik dums k\Yanuqas. 

29 ^f AV'a ll Jesus kas-Id liikik, kas gfdd 
laka lyhatle ka zalatl-as Galilee ; la lagustau 
laka nage, la qrdi-Id lak. 

30 Grdd da kinum baqanum klk, gfdv sa lya- 
oza-gila, gla wa papas, gla wa umkd, gla wa 
yl-yilgwatl, hi ml sa atl-ogwila; klk dakw 
halaga-llsilas lak gLi-g\va-yaus, la mis ek-Ida 
masuk : 

31 La-gltl-ts kunyasi da kInum baqanum, 
yiks lak drikwa I doqilri kii umko yakuntfila, 
gla wa yilgwatl di ek-Ida, gla wl da aoza-gUa 
kiisa, hi ml si da papas dl la doqila ; lak dakw 
yhllak God tas Istaol. 

32 ^ La klllall Jesus akis disciples ka grdcis 


■ ! 


. ) 



lak, la nlkya, wosl-ga sa kinumk baqanuma, kii 
oks la ik yudfih pun whasatla gla wun, kiyos 
hama-ya : Ids tin nik kun yalakeq kii le siik pos- 
kcT, ka ko luk-wi dik dakw lak laka diyhila, 

33 Li da disciples nik yuk, wi zisa zau lak 
dints-rd^ hitl-ille hamaya lakwa lubis-Ik awina- 
qis-a, ka putl-ida yusa hik waka baqanuma ? 

34 Li Jesus nik dakwuk, ginzum us qiniq 
drdcwa kus ? lak dakw nlkya aglabii skumk, ga 
mis gada hidatlik mama-imas. 

35 La uk-kyala ka lllqalakla-yl ka qisa- 
lisis laka awinaqls. 

36 La uk-id ka aglabii skum qiniqa gla wa 
mama-imas, kas klla-kyas Id la waox-un duk, 
kas zawes laka disciples, li da disciples zaws 
laka lllqala-kla yi. 

37 ISawhak drd5w mis humh-Ida, lak dakw 
putl Ida: lak dakw uk-id ka hum-gisawa-yi ka 
glya-yawa-yi, aglabii skum ta awo hike koqata. 

38 Wa yild da hamap ti mu puna luk- 
sumh-id baqanum ogvvil laka zidak gla wagin- 

39 La yfdaka ka lllqala-kla yi, ka Irda-gis, 
la laks laka ship, gak lak awinaqls as Magadan. 


GakI da Pharisees gla wa Sadducees, gwanak, 
uk-kyrdak ka nitll sis mamatl-tikya ya gayiitl 
laka ike lak drdcwuk 

2 La nanakmi kas nik dakwlk, gll ma i zaqa 










ias nlk dakwa, ek-ikl nfilri-kl : ka I da ikyeks 
klaqa 1. 

3 Gla wi da kaiila, yaksami-kl nala-kl kwa 
nalak : ka i da ikyeks klaqa 1 glfiks banalfi 1 da 
unwayi: kauklilak dakwa a kiis-ak matl-tele 
ka ozau-lisa sa ikl; ma zau tis kis dakw-Itla 
matl-tela qigilas as God ? 

4 Ka yaksama laullld lilqalakli dado-kvvak- 
liia ak mamatl-tikya ya : klyos ta-kl mamatl 
tlkyl-kl zawe kluk, higami da mamatl-tikyri yas 
Jonah : le bos kas la kas-ida. 

5 ^ Gil mi si disciples as gak laka upsiit, 
klallvvik dakw ta dagilk-glalak qaquhw-suma. 

6 La ta nikl Jesus-ak, yaklaula kaka-matlak 
baba-wayau sa Pharisees gla wa Sadducees. 

7 Lak dakw klka-yiida, nikya, hi dak gints 
klyos-Ik uk-Id tsu qaquhw-suma. 

8 Kauklila ml si Jesus-ak nikya mazls kika- 
yiid gltla wi"itl-umk a yiitl hfdatl-ts oqizfi-lazi, 
hi maks klyosa Ik uk-Id tsu qfiquhw-sumji-a? 

9 Kis dek dakw mas kautl-Ida a, kIs kad 
mulqila ka sikya-skum qinlq liika sikya puna 
luk-sumh-Id, ghi waka asa sa la-ulka-yl la 
kfiqata a liis uk-Id tsa wa a? 

10 Kis masi kad kautl-Id ka aglabu skum 
qinlq laka rail puna Ifik-sumh-Id, glu wilka 
asas awo luke yls his uk-Id tsa wa a ? 

11 Ma sis kis dakw-Itla ayfisilak gin kislk 
hi qayii-wl da qaquhw-sum ? yaklaula kaka- 
matlak baba-wayau sa Pharisees gia wa Sad- 






1 2 La WIS irla ayiis-aklilak dakwuk watldura 
asiks kisa 1 lii qayiis ka kakamatla sii si da 
baba-wayau ka qaquhw-sum he 1 da kakokla- 
mazamasa Pliarisees ^Isl wa Sadducees. 

13 ^ Gil ml SI Jesus ^ak lak awlnaqls as 
Caesarea Philippi, la wudkla kls disciples, nikya, 
ungwa-kull da bl-baqanum gakun Kwanuql ga 
sa baqanum? 

14 Lak dakw nikya, niki da waoq, John ka 
Baptist: nlk tl da waoq, Elijah; wa nik ti da 
waoq, Jeremiah, glu gfiyutl urn lak numiiqa 
laka prophets wotla. 

15 La nik Llk dakwuk, ungwa-kulak dakw 
tas gakun ? 

l(j LI Simon Peter nanakml nikya Sii mi 
da Christ yik Ivwaniiqa sa qila-Is sa God. 

17 Li Jesus nanakmi nik yuk, blessed tsu 
wis tas, Simon kwanuqs Jona : ka i da ulzl gla 
wa ulqa kIsa I nilum liitl, he un Umpa yik«~i he 
ll da Ike awlniiqls. 

18 La ka un nik yiitl, su-um Peters, ga mi 
si gada tisumk guql las klin Ida kun lllqala-kla 
yl; kls ta kll kimyCdum as hell tl6q-kl lak. 

19 La klin zaw kid klas yhawa-yau sa ike 
awlnfiqls ; yikis yikla-su kla lis lakwa awlnaqls- 
Ik yigluq kll lakA Ike awlnaqls: glfi ka Is qltl- 
id tsu kla U.S lakwa awlnaqis-lk qllq kll laka 
Ike awlnaqls. 

20 La tloqala Ids disciples ka klyos dakwis 
nltla sii siks hi ma I Christ-I. 

21 ^ HI mis gega-kla lats lak dums Jesus 







nltlcl kis disciplos-aks, la ml kll lak Jerusalem, 
kas le tlala-wotlil laka qulsqul-yaq gla wa gi- 
gakuma-yi priests gla wa scribes, gliiks kila- 
kya sa-wi-kl kas tlili, gluks qilah-idaina tsa 
wi-kl ka juduli pun whfis-kl. 

22 LI Peter dah-iduk, kas nik-lk, kilta lak, 
kis nis kll God tfi hltl-krUutl, Gikumi : Ids klis 
he qih-Id kll. 

23 La niuls-Iduk, kas nik-ik Peter, has lak 
gin ulk-glik, yutl Satan : qaqa-kyayau a kus 
gakun : kaks kisa a kiis awllil-kula ka husak 
God, liigama ok da husak baqanum. 

24 ^ La nikl Jesus a kis disciples, yika 
ndcya kas Iriskunia-yi gakun, wak mfi ta uma 
yhi kis baqina-yi, glii kas uk-idi kis kayu-yaula, 
kas legii-yi gakun. 

25 Ka I da nlk Ida kas qaqili kis baqanum 
Inayi yhisa mas kllk : wa yiki da yhisa mas kla 
kis baqanum Inayl ka un, kha kllk. 

26 Masl qenum laka sa numiiq baqanum, ko 
wlliltl lakwa nawhak awlnaqis, ko au-um lak 
la lak yhisa mas lakls baq-wana-yl ? mas lii ki 
ka 1 zawe liikas kfis kla-yulum lak ka Is baq- 
wana-yl ? 

27 Ka 1 da Kvvanfiqa sa baqanum gakl kla, 
gill egalaze sis Umpa gla wis angels ; wa h'l 
kll zaw kluk nawha baqanum sis lakulanum. 

28 Lin aul nlk yiitl, gloqllas muk da waoqak 
laq, yika kis kla puk-iddila kluk wanum-glla, 
wawusdum klas kis dok-wfiklila kluk K wan uqa 
sa baqanum gak-kl lakls glkasa. 





La qatl kukla pun whas la Jesus as Peter g\u 
James, glu John Ids zaya, kas les laka ikjala 

iiase hitjama. 

2 La ogwak-id ka dcqitl clakws : la kii- 
qania-yas qakatla lii qlx i da klisila, gla wis 
qitlqela mala hi qlx a naqatla. 

8 Lak dakw doqilak nitli di Moses glu. 
Elijah yaekuntala gla wl. , 

4 LI Peter n«^nakml, kas niklk Jesus, Glkumi, 
ekva ak faints yi"i weh luk: kasii. hltl-kala liik, 
la klin giiqlla kluk juduh suma yawapsum 
guqa; num kas, glu numa ka Moses, hlmis 
numa ka Elijah 

5 Kis mis qatl yakuntalaks, la I doqila ka 
qakatla unwa-ya hatluk sum dik dfdvwuk: lak 
dakw wudklila kl da nik-ukaula-kyrde laka 
unwa-yl, yika nikl, ga mun tlrnvhila kwaniiqik, 
yikun eklkatla yuk; hiddllfdi dakw laq. 

6 Gil ml si da disciples wudklila kik, lak 
drdvw haqum-grdls, aulas kitlila. 

7 Grdd Jesus lak drdvwuk paga-rddilak, nikya, 
glfik-wl daga, qatl las kitlil. 

8 Gilk dakw mis dokfistau sis kl-kayilkus, 
klyos drd^w ta numuq doqitls, higami Jesus. 

Yiks lak dakwa I hanii-tlila liika nage la 
Jesus tloqalclk nIkya qanu ultla su nuq lilko 




10 LI disciples as wudldak, nlkya, mazi 




nlkltla sfi scribos viks hi ma wis gll kll Elijah 

11 La nrmakinl kas nik dakvvik, aula-um kli 
gak kll Elijah, kas Idlsl klak nawha. 

12 La tin nlk yfitl yik Elijah-ks gfikl da 
ma a kls dakw ta matl-telak, aii-um hi qlgilis 
qayuk drd>w kas qlgllas uk; ill um ka a wis 
tlrda-wotlilas klis Kvvanuqa sa baqanum hlk 

13 La wis gll da disciples ayiis-aklila klks 
he 1 qciyfi wl John ka Baptist. 

14 ^1 Gilk drdvw nils gak-aklil Ifd^a klnum 
baqanum, gakl da numidc baqanum lak, klrdj:- 
walls lak nlkva, 

15 Glkuml wds-lazin kwanuqik: ka gaks 
niitluma-tllk, glCiks tlrda-wotlillk : kaks qatl- 
qinufik quk-klrda Irdva luk-qltl, gliiks qatl-qina- 
llk quk-sta irdva wap 

16 Grdi trdv tin klasik iTdvOs disciples a kus, 
kls tiik ek-lda mas kik. 

17 Ll Jesus nanfdvml nlkya, a klyos oqiza- 
lazl hatalilq lllqala-kll, wlzin wawusdum kla 
kapetla-kl glus ? wlzin wawusdum kla tlala- 
wotlila klii-kl ? kllaga tsiik gakun lak ga. 

18 Ll Jesus kilta giitluk, li da demon lawe 
lak: hi mis ek-ldik dum sa ginanum. 

19 Grdvl da disciples Ink Jesus hlga ma, kas 
nlkl, mazau-ni'ih klsltla lawe masuk ? 

20 La nlk Irdc drdvwuk, kegl ka Is oqiza-lazi 
us-rdvs hidatla 1; lin aul nlk yiitl, gilk dakw 
ml laka kus uknii-gAvada laks oqiza-lazl hi qlx 




1 da mustard zimza-Imas, la klis nlk klak gada 
nage^;, kilqills las laka da avvinaqls; la ml sik 
kliqills-kl ; kiyos ta-kl tla-whatla-kl kas. 

21 Klsik lawe gada higa ml da hawak-ula 
gla wa fasting lawe gitl-ts. 

22 ^] Yik hlk dumk dakvvas 11 Galilee, nik 
ti Jesus Irik dakwuk, la-mi da Kwanuqa sa ba- 
qanum ulak zawe lak ayasau sa bi-baqanum : 

23 Lak dakw kli kilakya kluk ka tiilTs, la 
kli qilak-ida mazu-kl ka la kla yfiduh pun 
whas-kl nala-kl: lak dakw aul ziybalaqa. 

24 ^|[ Gilk dakw mis tyfik lak Capernaum, yik 
dakwl da dadale kii hatlakum ka 1 da temple 
gak Irdv Peter, nikya, kisa os gikuma-ya kiis 
hatlaka a ? 

25 La nikya kegl : gil mis gak-itl laka gfiq, 
gil zaqa ta Jesus ak, nikya, mazfis nauka-ya kiis, 
Simon ? ungwa zl dalfiklilasa sa gi-gukuma-yak 
sa awinaqis ik ? bl ma Is sasuma, glu hi ml da 

20 La Peter nlk yuk laka atl-ogwila : la nikl 
Jesus ak, kis ko gla hatUlkl da sasum. 

27 A klints ozaglkak dakwuk, halaga laka 
zalatl, kas uk-stinda iisak kagla-yaiT, las uk-Ida 
ka mama-Imas grdfista; gil ml sis uk-uk-stin 
duk simps-as, la klis kbii-kl ka dillil kla, uk-Ida 
kik, kas zaw us-as lak dakwuk, ka un glu kas. 


Hi mls-gak dum sa disciples lak Jesus, nikya, 



ungwa zau ti ria walaza kayii lilka ike awlnaqls? 

2 La klilala ka ginaiium ka gakis liik, la 
gloqa-litlas lak iiuka-kilitl dak was. 

3 La nikya, aulin nik yuti, hiyha um-kl 
kak dakw sii la lak klilyu lak, kas he us la qix 
1 ginti^inanum, kls dakw ta klis ia ikl laka ike 
a win aq IS. 

4 Wa yiki da qalixum kla baDista mas kla 
kis nauka-yi oa qlx gada ginanumk, h] mis 
walaza-ki-kl lakii ike awlnaqls. 

5 Wa yikl da dadrda kliik bl qlx gada kina- 
numk ka nii-zinayas dadala ta gakun. 

Yikl da ilza-glla klak numiiql lak ga gin- 
ginanumk ka oqisi gakun, hi klk ta egyas lak 
si ko kall-kodavii lakl wrdas tlsum lak, kas le 
kulyum lilk wawun-kaniitl. 

7 A klkyalasii sfik da yaksamlk awlnaqls ka 
1 da wonlkl-oflla ! ka Iks klsii lasa 1 Is fiiikl da 
wonlkl-glla ; klkyalasii gla si da baqanum gak 
asa sa wonlkl-glla ! 

8 Gil ml lakak sus ayasau kiis glfi l.akds 
gugwa yiik yrdvsa-muti, tfisu daq, kas zukl da 
usaq: krdvs he a kfis egasl la :kl laka qile adza- 
glla, Irdv uknu-gwades matll ayasil gla wl mat! 
gu-gagwayu la zuk-klanii liika hlmanl saylilyba- 

9 Gil ml lakak sus kayiikus a kfis vaksa 
mfitl, mrdcudaq, kas zukl da iisiuj : kaks lie a 
kfis egasl la-lkl hlka qile num skum stu, lak 
uknii-gwades matl tsim kayakus la zuk-klanu 
lak yhlvjia-kules hell. 

- w 




> < 


' I 



10 Yaklaula kak drikws kisa us kllsllak nu- 
rnuqa lak gada gin-ginanumk ; kak gin niki giitl, 
laka Ike awlnaqls ka angels dakwasik himanatla 
um doqamik kuqama-ya sin Umpa yika he li da 
Ike awlnaqis. 

11 Ka I da Kwanuqa sa baqanum gaka I 
kas qaqill ka yhisa. 

12 Masis nl-nauklk drdjwa? ko uknu-gwada 
la Id da nuniuq baqanum vis lakindl lamado la 
la kl numa gayutl lak kaka-zixa-lfdv, kis kla i 
bosi da nanumksiiqa gla wa nanama Irdva na- 
unge kiis le ale kl da la kaka-zixa? 

13 Gil um Iclk wis khii liik, lin aul nik yutl, 
la hi awll ekikula gitl-ts, laka nanumk suqa 
ffla wa nanama vika kisl kaka-zixa. 

14 Kis um ka a wisl nikis Umpa lis yika he 
ll da Ike awlnaqis, ka yhises numuqa lak gada 

15 ^\ Wa Idi-klilak, gil ml Irdca sis numwi- 
yut us qlh-Ida as nuqs yrdvsfiml Ifitl, la la nitlas 
yak-Inayas Irdc hlgii uma ^la wl : gil mis hukli- 
lutl, la klis Itu-kl kis numwiyfit us. 

16 Gil mis kis hiikll-lfitl, uk-khlk numuqa 
glu ml millfiq laka, kas la us Itid lak, we hlk 
simpsa sa mrduq glfi hlkl yudfiq kegaya nawlia 
um kll da watldum la-kl galkla kiiwl kluk 

17 Gil mis kis nIk kas luIklUak dakwlk las 
niks laka klka-kautla gil mis kis kad nIk kas 
hukllll ka klkakautlawlga yhl hi (]ix Ifitl I qlxda- 
masl da kis matl-tehlk God i>lii wa hatlakulilffis. 

— o O 

18 Lin aul nik yutl, yikis yikla sfi kla us 



k nu- 
li da 

fiika I 

ido la 
kla i 
a na- 


ka he 
gad a 



e lak 
I aw ha 

ik las 
k kas 
la us 

lakwa awlnaqis-ik yigluq kli laka ike awlniiqls : 
gill ka IS qitl-id tsu kla us lakwa awlnaqis-ik 
qilq iim-kl ka i laka ike awinaqis. 

19 Lin itid nik yiitl, ko maliiq lak liitl 
ekakyaul liikwa awinaqis -ik ka is uk-kyala siik 
dakw kla, lamisi hi-um kl qela sii-kl sin Umpa 
yika he li da ike awinaqis. 

20 Ka " da uk-askla sa malfiq gla wa yiidfiq 
kape-kiiwaq lakun glikum, la um-kl wisin lak 
giki-k dakw-kl ki 

21 Gaki Peter kas nikik, Gikumi, gins puna 
klin numwiyiiti yaksum-kl gakun, kunklii la-kl 
diga-kliliid kluk yek-inayas gakun ? aglabu 
puna kla a ? 

22 ^ik ta Jesus ak, kisin nik yiitl, aglabu 
puna kli : nikin kliitl, aglabu skum giis tau pu- 
na kli aglabii. 

23 Hi mis la-gitl tsa ike awinfiqis numa- 
yhizum gla wa baqanum ka gikuma yotla, ki 
da kega yotla kas quna sa wi sis hilubatl-zanri- 

24 Gil mis hiis-ida kas kesti, gnk ya wi da 
numuqi lak, yika kis ml quna sa lakindl luk- 
sumk-idi drda lak. 

25 Yiks la 1 kiyos qih-ida as qunak, la weka 

kunum, £rhi 



'1 t>- 

wis sfisum. gla wis nawhakdi uk-a, ka qunilya. 
2() La gitl tsi da hilfibritl-zana-yi klaq- wiilitl, 
kas umyrdv-idik, nikya, wakatlrda ga umas-gl 
isatla gakun, la-kl wis gliu wila-kl quna klisi 




27 Wa li da gikuma-ya sa hllfibatl zana-yi 
wos-ts, lawilsa masuk laka walazi, wakmii-ta 
umk la kis qunak. 

^8 Gil ml SI da hlliibatl zana-yT lawilsa, la 
dok-waklila ka numiiqi lakls lakulfit, yika kis 
ml qunak sa lakindi quarter : la daga-aklilak, 
kas qiza-kodik kokones, nlkya, quna laga gakun 
kla SIS qune Ida us. 

29 La ka Is lakuluti klaq-wils lak gugwa 
yaus, kas hawak-ulik, wakatlala ga umas-gl 
Isatla gakun, la-kl wis glin quna klutl. 

30 Kis ta nlkya : au urn la walak laka walazi, 
ka qune si kii gyetlek. 

31 Gil ml si da laakulut as dok-waklilak 
qlh-Ida asas, lak dakw nul ziyhilaqs, gak dakw 
nltlas lakls glkuml-k dakw nawha qlh-lda asts. 

32 Ll glkuma yas la 1 klllanum ak nlk yuk 
a yfitl yaksum lakulilgis wakmiita ml gyutl kis 
quna kl da he wakl ka Is la Inayus watla-kllin 
hi qlh-ldutl. 

33 Kis zlmas as ogwaka wds tsls lakulCit us, 
hi qlh-lduk gin lek wos-ldusa ? 

34 La glkuma yas tlawlsa la zaws laka tlala- 
wotlila mas, kas hekl la-kl quna-kl kis qnna sa 

35 Hi mis ogwaka-kl qlgllas klisin Ike Umpa 
Ifitl, kak dclkw su kls-kl klallwl wak mCita um 
nawha kis natlnum-wiyut us lakls nl-nauka yus. 


Gil ml si Jesus qatl gada watldumk, la kas- 




id gel>id lak Galilee, kas gaki lak awinaqis as 
Judtiea upsut as Jordan ; 

2 KInum zi kyas ti da laskuma yak ; la ek- 
Idii masuk lak. 

3 Gakl da Pharisees lak, gwa-nak, nikya, ek 
zau ma Iks qlsda-maza wa ikunnm asa baqanum 
ka i da nawha ml qlh-Ida asa? 

4 All mis nanakml nikva, kis dakwas kau- 
klila, kl da uke niik wotlas laka gil-gills wotlaks 
baqanum gUa otlak gliiks zadaklla otlak, 

5 Lotll nIkya, ka gada lagl-kla sa baqanum 
bo-kl sis limp, gla wis abump, kas le qata klil 
lakls kunum : lak dakw kllks maluqa I la-kl 
numh-Id klls ulzl? 

6 AVa hi mis lagltl-ts kIs malfiq dek ma, la 
la num um ulza: wa yiki da le aka-waqs God 
kas kapl-kautll, qala yhl da baqanum gwltl- 

7 Lak dakw nik yuk, ma zau tl nikltl wotlas 
Moses wotla ka zaw yl sagaduqkyakum-zaula, 
ka qlsda matsa wl sa zadak ? 

8 La nIk lak dakwuk, kegl-otll Moses wotla 
ka iis pise kus nauka-ya hitl-ka lotl lutl qlsda- 
mas kIs ka-kununi us : kIs wotl gla tl hi qiglli 
da gil-gills wotla. 

9 La tin nIk yutl yika qlsda-mas kla kIs 
kunum, higa-umka autllta-lazi kas le kaga-dih- 
Id tsa ogwila, autll tl da ta: wa yik-Ida kaga- 
dih Ide sa la kvakuma hi um kad la autll tl 

V — 


10 ^1 Li disciples as niic yuk, gil mi lakiis 


■ i 



■ ii 



! ^i! 




hi qetla laka baqanum gla wis kunum, kis ta ek 
lak kcls kagadi. 

11 La nik lak dakwuk, kis nawha ml baqa- 
num dadiilakok da wiitldumk, hiyha-mi da 
zaw-sawa siik, 

12 Ka i da waoq bl-baqanum eunnchsa i, 
yika qatlila ma hi qix uks gala otl mayil-glum 
SIS abump : Ird^ii I da waoq eunuchs sa, yika 
uka-ya sa baqanum kas euniichs-i: Ird^ii I da 
waoq eunuchs sa, yika qallx ma eunuch sa mas 
Ids baqanum -Inayi ka i da ike awinaqis : yiki 
da blba-qlkale kas dada-llk, ^vlga yhi dada Irdv. 

13 ^[ Wa la gak yu wi da gin-ginannm Irdc, 
kas klukwuk-kllla bind sis ayasii lak drdjwuk, 
glii kas liawak-uli : la ta disciples as kiltala ka 

14 LI Jesus nikya, hitl-krda laga kwa gin- 
ginanumk, qatl-las klrdii-qidaq gak gakun : ka 
Iks yau a qlx 1 da ike awinaqis. 

15 La klukwuk-kllla-bind sis avasii lak 
dakwuk, la kas -Id laklk. 

16 ^j Dok gaki da numiiqi nIk yuk, Krdco- 
klamas, ma si da ek-ya un qlh-Ida as-kl, kun 
himanlsl qila ? 

17 La nIk yuk, ma-zis wud-kla gltla us gnkun 
laka ek-ya ? Numfiql da ek-ya : gil um klk wis 
glas nIk kas la-Ikla iis lakii qile, rdv-ila lak 
watldum as God. 

18 La nIk yuk masi ? la nikl Jesus qrda 
kila-kyfitl, qfdri oilu-klilk zadrd^, qfda gilii-klidv, 
qala klall-gwiglk, 





19 Yaklaula kls ump-iis gla wis abump us : 
lii-kl kii iis tlawhila iiuq-kl sis numas-watus, 
hi qix sis tlawhila niiqini nfi qiisa sis baqanum 

20 Li da hitl-a baqiinum nik yuk yii mun 
nawha urn akila qfik : mas tin wayu-<g^lanuma ? 

21 LT Jesus nik yuk, gil mi la ka kfis nik 
kas aula us ek-ya, halaga lakod kis mami-kyasa 
us,kas zaw usa ka wiwii-silaka, la klis kikayadi- 
kl laka ike awinaqis: kas gaka us, laskumi 

22 Gil mi si da hitl-a baqanum wudklila kik, 
la kas-ida ziyhaliiqa: ka iks uknu-gwada a sa 

23 Li Jesus nik kis disciples, aulin nik yutl, 
yikiks tlawhatli kla ka i da kikayadi baqanum 
la-ikl laka ike awinaqis. 

24 Lin itid nik yiitl, yikiks pasatla-kriwa ya 
i ka i da camel kas laksa wi lak qok-glaya sa 
kuna-yu, la ki da kikayadi baqanum la ikl lak 
awinaqis as God. 

25 Yik disciples as wud-klila kik la hinum 
kunya-sak dakwa nikya, ungwa zau lak ti da 
qaqila-aq kla? 

26 Au mi si Jesus dodoks-unduk, kas nikik, 
ga um glatl wak-sus baqanum; kiyos gla ta 
widv-sus God. 

27 La nanakma-yi Peter nik yuk, dok li 
ganfih bosa nawha, la ka uniih laskuma yiitl : 
ma zau ta nub qenum kla ? 

28 Li Jesus nik dilkwuk aula mun nik yfiti, 


ST. MATTHE■^^', XX. 

' i' 

i 5 




yik dakwii-klaks la Ik laskiimi gakun, Ifikl da 
ita-lls kla yik lak dum kla sa Kwanuqa sa baqa- 
num qa-zau-kl lakis qaasa lakls egalazi lak dakw 
kla ka as ogvvaka-kl qatla-kl laka matla-glyu 
qaasa dada-litak matl-tsima-gwagiyu lUqala- 
klls Israel. 

29 Gill nawba kli da la bosis niinala gla wis 
zazaya glu lakis wi-waqa glii lakis iimpi glii 
lakis abumpi glu lakls siisum glii lakls awlnaqis 
glu lakis gl-giiq ka un gllkum la kli qenuma 
kluk hiliik-hlluqa kla la-kl ka i lo-kl ka lilm- 
aiiisa qila. 

30 Kinum ta kli da gala-giwaya la-kl atlilks 
dl-kl ; la kli da atlilks da-yl gala glwl-kl. 


Ka I da ike awinaqis uks numa-yhisa I gla wa 
baqanum giigwada, ka lawilsa ka gall nah-Ida 
kas le bllak lakulilgisa ka Is awlnaqis. 

2 La ek-akyaul gla wl da laakula-lniik ka 
quarter kine si kok numk sak nala, la yalak 
zaulls-as lakls awlnaqis. 

3 La lawils ka la nanama za klla, la doqila 
kii atl-ogwila glak-glos klyos uksii laka klasa- 

4 La nik dakwuk ; ha gik dakw-la ogwaka 
lakun awinaqis, blmlsin zawe kli da hltl-a kla 
lutl : lak dakw mis. 

5 La Itid lawils ka la nakelt. gla wl da la 
yudub za kli qatl nakela, hi um ka a wis qlb-ldl. 

G La sikya za kll qatl nakelaks la I lawilsa 





la dok-waklila ka atl-ogwila glak-glos la nik 
dakwuk, ma zlsglos dakvv-itla laq sinbund kwa 
nalak klyos uksa-wa ? 

7 Lak dakw iiik yuk, kegl-aks kiyosa i ba- 
qanum hila giikunuh : la nik dakwuk, ha gik 
dakw-la ogwaka lakun avvinaqis 

8 Gil mis lin^i da klisila, ka gikiima-ya sa 
awiiiaqls nik kis hatla-kulilgis, klllala laga ka 
laakula, kas hatlaka iis-as hatlakumk dakw 
klak, gebind laka atlilks-dlk de laga a laka 
gala bik de. 

9 Gilk dakw mis gaki da hllanumk de ka lak 
di sikya za kll qatl nakela, lak dakw zaw su 
nawha sa quarter. 

10 Gil mis gaki da gilk dl hllanum, lak dakw 
wutl-uni ninkikul kekavvi klis uk-kla, au umka 
a wis quarter zawek dakwak. 

11 Gilk dakw mis uk-Iduk, lak dakw wutl- 
um kikayut ka giigwadl, 

12 Nikva, vik dakw oada atlilks-dlk num za 
klla mik lakula, liis namatla mas um kuky gla 
wunuh, yik ganuh tla-whama-llk sinbun da urn 
kwa nrdrdv, hi mis ka zilqe sa klisila. 

13 ija nanakml ka numiiql lilk dakwuk, 
nlkya, ade, klyos j-aksamun qlh-lda as iitl ; kls 
das ek-akmun hatla-kas quarter liitla? 

14 Uk-ldaga ka hfisl kas la ils, hlmun zawe 
kluk gada atlilks dlk kun zaw yutl. 

15 Kisa 1 ek kun hi ml qlgllin qayu kun 
qlglla tsa nus ma ? kllklis-tautla sa ka un ek- 
inaya ? 


i i 



IG Yii. mis qetla as klfik, yika atlilks da-yi 
gala-glvvi-kl, la kli da gala-glwayi atlilks di-kl : 
ka iks kinunia i da klila-laqa, hidatl bidii ti da 

17 If LI Jesus qayiitlil lak Jerusalem uk-id 
ka malii-gwaolyu disciples higama la nik 
dakwuk laka diyhila. 

18 Doqatla laga, la munts qayutlil lak Je- 
rusalem ; la kli da Kwaniiqa sa baqanum zawe- 
kl laka gi-gakuma-yl priests gla wa scribes, lak 
dakw kli nlk-kl ka tliles, 

19 Lak dakw-kl ka i zaw klis laka Gentiles 
ka mami-klatla sa wl sis, glii kas whisa sa wis, 
glii kas glapi-dayii wl-kl laka kayu-yaula: la 
kli qilak-idama-tsu-kl ka la-kla yiidiih pun 
whas nala-kl. 

20 ^ Wa gaki abumpas sasum-as Zebedee 
gla WIS sasum, umya-kak, la ka a hawak-ula ka 
numk-Idatle lak. 

21 La nlk ka zadak, ma sis uk-lksda sa-wa? 
nIk ti da zadak-ak, wiga nlk ka gad a mrdu- 
gwun kwanuqa ka qasatU ]nk sik, numiiq la 
kus iltl-kyiida-ke yiis, ka numiiql si la kiis 
k.imkfida-ke yus, la kis gika sa iis. 

'22 Au ml SI Jesus nanakml nikya, kIs dakwus 

kauklilakls uk-kyala sa wiis : hitl-azaulak dakw 

— ^ — 

mas nrdf-ida kaqasta kun nak-Id tsii kla? lak 
dakw nlk yuk hitl-azaula munfih. 

23 La nlk dakwuk, kun qaste aulak dakw 
klis nilk-Id kluk : w^a la-glak qatla lak gin hltl- 
kyii-daka, gla wun kum-kiidaka, kIs gla nils kun 





zaw-ya, zawe uin-kl wis gli liik dakwl da 
ququtlila gltlak sin Umpa. 

24 Gil mi SI da nakoq wud-klila kik, lak 
dakw zlbiis-idisa maliiq natl-numwiyilta. 

25 Li Jesus klilalak dakwuk nlkva, kauklilak 
dakw ma a kusa ka gi-gakuma-ya sa Gentiles 
hana-gazik dakwa as, glawi da i-awila glkumik 
dakwa as. 

26 Kis gla klis hi qlx dakw kll ; yikl da 
la kla awila-ki kliis wiga ylii hilubatl zanu 

27 Yiki da gikuml kla lak dakw-utl, wiga 
yhl lakulilgis-us : 

28 Hi qix 1 da Kwanuqa sa baqiinum kisa I 
gak kas aak-sila sa-wi, hid kas blh'ibatl zana- 
yi, hi mis kas zawe sis baqanum Inayi ka kya- 
iiim ka klnum. 

20 ^1 Yiks lak dakwa i kas-id geh-id lak 
Jericho, kinum zi-kyas ti da lllqala-klayl 

;30 A dok, maluq papas bl-baqanum 
qastau lis ka diyhila, gilk dakw mis wud- 
klilak Jesus aks hayakula i, lak dakw basil, 
nlkya, Gikuml, wak la wos unuh, yiitl kwaniiqs 

31 Ll da lllqala-klayl kyilta-lak dakwuk, ka 
kwiklatlak dakwis : auk dakw mis kuntl-Id, la 
hasila nikya, Gikuml, wrdi la wos uniih, yiitl 
kwanuqs David. 

32 Laglak-wiillsl Jesus, kas klllalik, lanikya, 
mas dakwis qayau us kun qih-lda-as-utl ? 




I i 


83 Lfik (Irikvv nik yuk, GTkuml, ka dih-Tdls 
ganfih ki-kayakus-ik. 

34 Li Jesus w6s-ts, la pastii-duk ki -kayak us 
dakwas : hih-idik dakw mis dlh-ida, kas lasku- 
ma yik. 


GiLK dakw mis lyhatla lak Jerusalem gak-aklil 
lak Beth phage lakfi iiage Olives, wa li Jesus 
yalaka sa malfiq disciples, 

2 Nik dakwuk, haga laka guqila nuk-kyil di 
sus, hih-idik dakw um-kl wisis kha-kl ka us- 
awa-wa-e gudan yiklisa, gla wis kwaniiqa : 
qitl-idrdv, kas gaka iis as gakun. 

3 Gil um lak wi sis wudkla sfi lak, la klis 
nik dakw-kl uk-iksda sii gwa sa Gikuma-ya ; 
hih-ida um-kl wisi yalaka kla ki. 

4 Ga mis nawha um la qatlik, ka auliimi lak 
si da watldum otlas i da prophet, uikya, 

5 Nik dakw lii ka kwaniiq-as Zion, doqatla 
laks Gikuma-yiis gak liitl, ekila, qe-gi ka 
usawa-wa a gudan, gla wa kwaniiqa sa usawa- 
wa a gudan. 

6 Lak dakwi da disciples, hi um qih-idi 
watldum as Jesus ak. 

7 Gak sa usawa-wa a giidan, gla wis kwanilq, 
lak dakw klapun-dalak dakw sis qitl-qela laka 
usawa-wa a giidan, la qe-gik. 

8 Kinum ti da baqanum kl 


qitl-qela laka diyhila; la ti da waoq tusa-kuki 
ka klinak laka glos, kas uk-ulsilis laka diyhila. 



9 Yikl da kinum baqfinum grilfi-giwa ya, 
jrla \vl da ulk-glayl, hasul nik, Ilosanna lak 
kwanuq-as David : blessed wis tl da gaka lak 
glikuma sa Gikuma ya ; Hosanna yutl Ikya-kawl. 

10 Gil mis gclk lak Jerusalem, nawliii mi sa 
guqilayhii-liwh-wi da, nikya, ungwa zuk? 

11 La nikl da klnum baqanum, ga-um Jesus 
ka prophet as Nazareth, lak Galilee. 

12 Li Jesus la-lkl laka temple as God, la 
lawilsa mas ka niiwha lakula gla wa kilvvhfi laka 
temple, la ka a kll-yha ka ki-kilq-dumltla sa 
kli-klayau ka dala, glii qiqak-dume sa lakule 
ka hamu, 

1 3 La nlk dakwuk, gaduqa as Iks, kun guqaks 
glikadi klaks gfiq-as hawak-ula ; lak dakw gla 
tas gis-gilii-kll gwazi masuq. 

14 GakI da pl-papas gla wa T-aoza-gila lak 
laka temple; la ek-ida mas dakwuk. 

15 LI da gi-gakuma-yi priests gla wa scribes 
doqilak wunwun-yhisi qigi-lats, gla wi da gin- 
ginanum liasila Ifd^a temple, nikya, Hosanna 
lak kwanilq as David, lak dakw zlbus-as, 

16 La mis nlk vuk, wud-klila maslk watl- 
dumk dakw gyas gada ? Li Jesus nik dakwuk, 
kegl; kis dakw nawhas gagaduq-slla ka, lak 
simps as gin-ginanum gakaula masa a kusak 
zilwak-klinl ? 

17 La bok dakws, kas le lak Bethany, hi 
mis mi-kl. 

18 II Gil mis kaala, yiks la I alda-aka lak 
Jerusalem, poska ta. 




: I 

10 La (loqila ka fig-mis Ifika dij^hila, giik lak, 
kiyos ta kha sus gil>-kla-wik, higa-ma mamemi, 
la n'lk 3^uk, klyos laga nfmawimas la qak-Tnuk- 
kl lutl, hlh-ida mi si da fig mis la whuis- 

20 LI da disciples doqilak, kunyasak dakwa, 
nikya, a zis hanak-vvlde sale da fig-mislk vvhuls- 

21 LI Jesus nanrdvml nik dakwuk, aula glt- 
lin nIk yfitl, gilk dakw ml laka kus aul oqis 
Irdv, kis wi-oqisatla, kis dtlkw Lak tas biga-um 
Irdv qjgllas ga lak qlli-Ida asts gada fig-mislk, 
gil um lak wis glas nIk Ink g.lda nagek, kllk-vvl 
das, Iftsta-yu las hikix duuLS-yln; hi~um-kl wis 
qela kll. ■ , .:. • - •. 

22 Kl di r>«w!ui, viL] (]5i ^jk-IrTPda suk dakw 
kla us laki? hawak-uU may us, wa cqisuk, liik 
drdvvv klis lo-ki. 

23 If Gil i)il;^ gak-itj lakn icnnle, vikl da 
gi-gakuma-yl pri6St.3 j/la w. cii rfn ';-i{uN''iqa sa 
lllqala-klayl gak lakiks la i /rlikii .■C\^, kas nddk, 
mazis nlni-klllj, sis qigli'i.sa lou: ? UDgvI ka i 
da nIkya kas ho iis fjI^oH ? ^ . , 

2 4 LI J e s u Cs iia n a k r}\ \ kas m 'r^ 1 1; ik •/ i K , ou vval: ii 

— to 

kll sin wudkla klO kl lakii namhldatlr, gil um- 
kl wl sis nanaki.il intla klis gajjiin, la 
klin ogwaka-kl iiivla klfi klasin IiNgitla un 

25 Yik baptism as John, wlzisotli ? gMyutl 
motb'i I Llka ike awinaqis, glu hi gay u til baqa- 
luuna ? lak dilkw suna hukbla-pa, nikya, gil ml 





. um- 

I, la 
I un 





lak gints iilk Ink ki, gfiyutl lakfi ike, Ifi klukx 
iilk-kl o^ikunts, ma zau tls kis dakvvitl wotla us 
oqis ki? 

26 Gil um lak wi sints iilk lak Id, gavutl 
lak baqanum ; lints kitlila, ^a niqalaklfiyi ; kAks 
nawlia ma Ik nlk yuk John otla proplieta. 

27 Lak dakw nanfikmik Jesus, nikya, klsu- 
nuh kaukiila; oiirvvaka mis au-um nik vuk, kIs 
um ka un ogwiika nltlfi kla sin hi gltla un 

28 Wa mas tus nauklk dalywa kus? ka 
numuq baqauuin kwun-gwad sa mrdu(| ; galv 
laka nilla, kas nlldk, kvvanuq, has lakula kwa 
nalak lakun awinaqls. 

29 La nanrik-maya nlkya, klsrdasin : fitl-mls 
Id" yil kis nauka-yi, kas le. 

30 Gak li'ika zAya kas nlkT ka ak : la nanak- 
may a nlkya, lamun la-kl; kis tn lil. 

ij 1 Wi tl laid da ma luq nanii-klglk navika -ya- 
Sis fimp? hlk dakw nik yuk, hi mi da gilk de: 
ll Jesus nik dakwuk, Vm aul nik yutl, yika hi- 
hatla-kuhlgis <rla wa i-kutHta zidnk griki-iklih'i 
kawa vfis Irikil avvinTKHs as (iod. 

32 Ka John gnga-kil l-niiqa othis egalazl, Ink 
dakw fitl kis dakvvotl tas 0(iiH ki : yiks la a ^\\ 
da hl-liatla kulilgis gki wa i-autlita zidak, o([i 
suk; wa lak dakwus, yik , la ily do(j[ila kik kis 
dakw fiuglata mayatid, k;is oqis-idik dakvvi la 
kus ak. 

8Ji ^1 Ifuklila las ka ogwila parable; yika 
numfui wotla gikuma-ya, garden L>ik»tla ki.s 






awinfiqls, lotli kfitl-butsis-tin duk, gluks jf^uqila 
otla lilk, lotli zaws luka bi-baqanum ka aak- 
silak, ]a bosa awinaqTs : 

34 Gil mis ulak klukla-punkfi, la yalaka sis 
i-iakiililgis laka, bi-baqanuiu, kak dakw uke si 
Ids nuna-wimas. 

85 Li da bl-baqanum uklduk 1-iakulilgis as, 
kas kilaki ka nuniuq, kas tlila masi ka numuq, 
kas nape ka numuq. 

o6 La itid, yalaka sa ogwila i-lakulilgisa ke- 
kawi sa gilk-di : bik cirdvvv urn ka a wis qili- 

37 La atlilk-sdund yrdaka sTs kwanuq lak 
dakwuk, nikya, kitlatlak dilkw kll sin kwanuq. 

38 Gil mi si da bi-baqanum ka aak-slle ka 
awlnaqls dnk-wrdilila ka kwanuq, lak dakw 
kika-yud nikya, yu-um uk-nugvvada latsa awi- 
nriqls-ik; vvlgii yhints tlila masuq, kunts 
uknugwa-di suk husfda saq. 

39 Lak dilkvv uk-lduk, kas zuka-wilsik lak 
glasanau-ya sa garden, la tlila masuk. 

40 Gil um-kl wisi da glkunia-ya sa garden 
gilkkl, wlk-lda tii kli ka bl-baqanum ? 

41 Lak dakw nik yuk, yaksuni kll yak-Ida 
mi kla si ka ya-lksr\mi bi-baqanum, la kli zaw 
klisa garden laka. ogwila bi-baqanum, yikl da la 
kla zaw klisa nuna-wimasi lak k^ks la nilwbi-kl 

42 \a\ Jesus nik dilkwuk, kis dakw^as ga- 
gaduq-sila laka Bible, ki da tisnm zuk-idayu sa 
gi-guqila, bi mis la maqami-sa unu-zuks davi : 






ga-um I-akI sa glkuma-ya, la kunkun-yazim la 
kunts ki-kavakus ? 

43 La gitlin nik yutl, yik awlnaqis as God 
uk-id tsa wi kla lutl. kas le-kl zawe-kl lakii 
lilqala-klaya gaka mas kluk nuna-vvlmas as. 

44 Wa yiki da tlk-siim klak gada tisumk 
yilqa ta kli : wa yik tik-aklilas klasik, kwltla 

45 Gil ml si da gl-gikumri-yl priests gla wa 
Pharisees wud-klilak parables as, lak dakw dok- 
waklilii kiks hi ma i qaqlx-alas dakwi. 

46 Wa wah dakw mis nik kas dah-idik, lak 
dakw kitlila sa niqala-klayi, kak dakwuks nlkya 
ak prophet. 


Li Jesus yaka-^ itid sa parables lak dakwuk, 

2 Ka. ike awmcirps numa-yhisa 1 gla wa glku- 
ma-yi, y%a humgila ka Is kwanuq, 

3 La yinlaka sis hl-hilubatl-zana-yl ka les 
klllala ka klil i-Liqa lak.i qllazas : kis dakw ta 
nik kas gakl. 

4 La itKi, yMaka ka ogwila hl-hllfibatl-zanri- 
ya, nikya, nik la kl da kllla-laqa, dok, la miin 
qatlatla mas gin liumglUi yu: kun mus-nuisagla 
wun l.anado la-iim kiiri-^yiqa, .a mis qatlall 
da navvha: kilag-a late qlla*s. 

6 Kis 4a kw ta ywila-gilak, la qiiqayaka lak 
dakw iris ia-azlks 4m m nuniuql da la lakls 
awinaqisi, li 6^ numfjqi krj^AS 1- las: 






6 LI (la waoq uk-iduk hi-lHlubatl-zana yas, 
kas kliklis-tsllak dakwlk, la tlilil mas dakwuk. 

7 Lfi ta tlavvisl da glkunui-yi : la yrdak-id sis 
soldiers, la yak-kl ka kl-kllaga-qila, la kil a 
whum-ti diik townk des. 

8 La WIS gla nik Ids hi-lulubatl-zana-yl, la- 
11 ni qatlatli da qilazum, la ti da klila-laqa kis 
hitlu la. 

9 Lak dilkvv la laka kha-kako-was, yik waka- 
a sa SIS kha suk dakw kla us lilk, uk-kvrda lak 
ka ig^akis hlka qllazas. 

10 La ml SI da In-hllubatl-zana-vl laka nawba 
diyliila, la kaplko Ids iiawbfdv dakw kha sa wa, 
kii yrdvsami glii ma ekl : ll da qUazas kuta ka 

11 Gakl da oikiima-yi doqa ka qazltl, la dok- 
Maklila ka numiiq baqanum kis kuk-zaula ka 
kfik-zawl zlmasa sa qitll : 

12 La nik yiik, Tide, wa ikl zaus laq klsa a 
kiis kfik zaula ka kfik-zawI zlmasa sa qitl ? la 
kis yilka-gatl. 

V3 La iilkl da ti'lkuma-va ka T-aaksUa yitl-lda 
kok ayasauks *>la wuk gi'igwa-yauks kas zuka- 
wilsa iis-iiq hlka ])adikila laka klasa-iiauyl ku 
qaqn-saulas kla glfi kinkya-taulas klak gigl. 

14 Ka Iks klnuma i da klilrda-qabiilatl bidu 
ti da doka-waqa. 

15 ^1 Liik dakwl da Pharisees, lawils kas 
kwlkuli kas hltla ka a suk la kis watldami liMa. 

16 ]Aik dakw yrdilka sis disciples gla-wa 
Ilerodiaiis, nikya, Gikumi, kauklila muiiuh 








wrdvs aula mri Ik, glfiks kakokla niasa a kus as 
diyhiles God kis kldqfda, glides klsa a kfisawi- 
la-gdrdv baqanum: kaks kisa a kus niegdrd> jl- 

17 Wa nitla laga grdcunuh, masus nauka-ya 
kus ? ek ma iks zaw-yil i da hatlakum lak Ca3sar, 
glfi kisa ? 

18 Kauklila rnis gla Jesus ak yaga-lazlk 
drdvwas, la ndeya, niazis gwanak drd^wltla 
gfdvun, yfitl klik-klaqis ? 

19 Doqa mas las gakun kla sa hatLakuma 
drda : giik tirdvwi sa quarter lak. 

20 La iilk lilk dakwuk, ungwl gada kiskaml 
gas glu gwa da gatsami gas? 

21 Lrdv (irdvw nanrdcmik, liusuk Caesar : wa 
la mk dakwuk, zaw laga ylu'i sa sa husak Ca3sar 
Llk Cresar; lii mi si da hus^lk God lak God. 

22 Gilk drdvw mis wudklilak gada watldumk, 
lak drdvw kuuyayal, bos kas lidi dakwi kas-id. 

23 ^j Hi mi si da nilla gak dum sa Saddu- 
cees lrdv, nik } uks kiyosa i qilak-ida; lak dakw 

24 !Nikya, Gikumi, iiik wotli Moses, gil ma 
I da baqanum tlila, kiyos sasuma, la kli iium- 
"wiyfit as kaga dik-idks kunumk dt-s, la tii kll 
sasum gi!a-kl ka is numwiyfit di. 

25 Wfi aglabficj wotli da iin-numwiyfi-tau 
lotlakapctl-otl gla wunfih : lot! ti da (idya-(iaka 
yotia kagiulik ida, lotli tlila, kiyos wotl ta 
gasums, lotli klak-wid sis kunum lakis zaya: 

2G Hi um ka a wis ogw.ak (jih-idi da maki- 





lek, glukaiszaya, hiql-naqil laga a laka aglabu 
qun-ka yi. 

27 La atlilks-dl tlili da zadak aks la I wiwali 
da na-numwiyut-aulak dl. 

28 Wa la-ki-da qilak-ldik dum kla ungwas 
kll kunum kli da zadak laka aglabuq? ka iks 
nawhak dakw mik dl kaga-dis. 

29 Li Jesus nanakml kas nik dakwlk, qaqi- 
saksak dakws, kas klsa a kus kauklila ka Bible, 
kis kild kauklilak tla-wiiyas God. 

30 Ka Iks kiyosa 1 kaga-da laka qilak-idik 
duma, kiyos iini ka a wis tlavva-da, au-um hi 
qlx 1 da angels as God laka Ike. 

31 We laka qilak-lda Inaya sa tlill, kis dak- 
was ga-gaduq-sUa iniik ka watldum otla utl 
klas God, nlkya, 

82 NugAva-uin God. tis Abraham, glil God 
tis Isaac, glfi God tis Jacob? yik God taks klsa 
a God tisa tlill, God ta a sa qila. 

33 Gil mi si da kinum bacjanum wud-klila 
klk, lak diikw kunya-sas kakokia mazum as. 

34 ^f Li da Pharisees, Avud-klila klks la i 
kwltl-lda mas ka Sadducees, lak dakw kapi-kau. 

35 Li da numiiql lak drdvwuk, ka lawyer, 
wud-klak gwaufdi, nlkya, 

30 Glkuml, wl dl da avvlle watldum liika 

37 La nanrdvmlk, tlawhila-nfiq klisl tsa Gl- 
kwma-ya kis God ta us wila sus nauka-va kfis, 
fill wila sus baq-wanii-ya kus, glu wila siis 
k^uikliliii^vau kds. 





38 Ga-um awilakga-mis gilwatldum saBiblc. 

89 Hi mis gak qix i da makilek, tlawhila-nfiq 
klisi tsis numas-watus hi qix is tlawhila-nuqini 
niiqus sa sis baqanum inayiis. 

40 Ga mis yik gada matlik watlduma ki- 
whatla as tsa navvha law glii watkluma sa pro- 
phets wotla. 

41 ^] Yiks kapi-kautla ma i da Pharisees, 
li Jesus wud-klak dakwuk, 

42 Nikva, masiis naukik dakwfdi ka i da 
Christ? ungwa si kwanuqa? lak dakw nik yuk, 
husik David. 

43 La nik dakwuk, ma zau tii lagitlas David ka 
i da Holy Spirit glikulas Gikuma-yi lak, nikya, 

44 Ka Gikuma-ya nik kun Gikuma-ya, qah- 
idaga lak gin hitl-kyutl zanak, kun he-kl la-kl 
bana-koda sa klisilc3 utl lil-kus gugwa-yau kfis? 

45 Wa gil mi lakris David glikul-as Gikuma- 
yi lak, ma zau ta kwaniiq gitlas sis ? 

46 Kiyos ta numuq baqanum la hitl-fizaul 
nanakmik yis numskuma watldum, kiyos kad 
baqanum la mllak gega-klil laka nrda kas wud- 
kli itiduk. 


La yaka-gatli Jesus ji ka kinum baqanum, gla 
wis disciples, 

2 Nikya, yikwa scribes gla wa Pharisees 
qatin ik lakok qatla as wotlaks Mu;.os wotla : 

3 Hi mi sis la gitl-kl ukuknawha watldumk 
dakws lutl, kiis nana-kiga-ya fisak, glii kas akila 



I 5 


fisilk: qillTi yhi glatl hi qigili qTgllas dakwas : 
kiiks kls (lakwa I hi qlgllls watldum. 

4 Auk dakw ma a glatl yikla ka quns-qunta 
ok-kla-ru]a, kas uka-nclqilis lak ok-saya-pa yas 
bj-baqanum, Irik dakw gla ta is nik kas yawl- 
yha-klild dik sis zimalilk zana-yi. 

5 Yik nawhak dakw qigllats num -ma-is 
blgitl dakw hi qlglli kas doqitli sa baqrinum : 
kak drikwuks Avazfi mas dakwa a kis phylacte- 
ries, gluks ozfi mas dakwa ak I-amusin kaya 
sis qitl-qelak diikw, 

G Gluks sa-yhatla aka awlla qa-as laka qitll, 
gla wi da awila ql-qak-dumitl laka hi-hawak- 
ulazi ; 

7 Gill kas i-ak-kyala sa-wi laka klasa-nau-yi, 
gill kiis gll-kula sa wis baqanum, yis Rabbi, 

8 Qak dakw la yhi glatl gii-kula sfis Rabbi : 
kii iks numuq ma-a si da Krdvokla-masa iitl; wa 
nawha um ka ii wi sis natl-numwiyut-aula. 

9 Kijos la yhi kad iimp kulasa wiis lakwa 
awinaqis-ik : ka iks nainiiq ma a sis Umpa lis, 
yika he 11 da Ike awlnaqis. 

10 Qrdv drdcw la yhi kad glkunil kulasa wa: 
ka Iks numfiq ma a sis Glkuma-ya us, yik 

11 Wa yigla kl da awlla-kl kla us hl-um 
hllu-batl zanl kius. 

12 Wa yikl da qillxum kla Ikyilla mas kla 
kis uauka-yl banista-mazu kll nauka-yas; la tl 
iklsta-mazLi kli da Is klumka. 




13 ^ Ki-kyalasfi a yiitl scribes gKi Phari- 
sees, kllk-klaqis ! ka Is la Inayiis kyiuiek Id ka 
Ike awlnaqis lakok kuqa-kuma yaks baqanum : 
kak dakvviiks kisa a kfis la-Iklilfik dilkw glati, 
kis kad hitl-krdak la-ikll da la-Ikliks-de. 

14 Kl-kyalasu a yiitl scribes glil Pharisees, 
kllk-klaqis! kak dakwuks naniitl-tslla a ka 
kika-':yaus, kaks ek biitla a kiis lao-Itlus gils- 
gilta mas Ids hawilk-ulaya wiis : hi ml sis lagitl 
drdvw lokl ka awlla-kavvl-kla klla-gayau. 

15 Kl-kyalasu ii yutl scribes glii Pharisees, 
kllk-klaqis ! ka Is la-lnik dakwils lestrda ka 
dums-ybl gla T\'a awlnaqis Ifdo-klil ka mimfiq, 
wa gil mis loglanuma, Irdv dakwus hlluk-vvid, 
kunklaka masuk lak dakwdtl la kwanuqs 

16 Kl-k}Tdasu a yutl papas kakrda-kl, kil 
nik, yiki da tloqrda klas gada ""emple, klyos 
qayus ; la tl da tloqala klas gada gold lak gada 
temple, hl-um-kl wisl qela kll. 

17 Yik dtlkvvutl nls-naniilii papfis: wl dl da 
awlla-kawa-ya, sa gold, gla wl da temple yiki 
da aekl-laqa mas a ka gold ? 

18 Cla wl da tloqfda kla sa laqllfdv-duma 
klyos qayus; la tl da tloqfda kla sa yaqum 
gyetlak, lilum-kl wisl qela kll. 

19 Yutl pl-papils: \vl dl da awlla-kawa-ya 
sa yaqumi, gla vva iaqllak-dumayikaekya-masa 
ka yaqumi ? 

20 HI mis lagltl tsl da tloqrdak desalnqllak- 
dumii, la tloqrd wllas, gla wl da nawha gyetlak. 



21 Hi mi 81 da tloqalak de sa tomple, la 
tloqalas, gla wi da le ga-Iklil lak. 

22 HI mi SI da tloqalak de sa Ike awlnaqis, 
la tloqalas qatla-asas God, gla wi da qatle 

23 Ki-kyalasu a yutl scribes glu Pharisees, 
klik-klaqis ! kak dakwuks hatlaka a kus ka I da 
mint gla wa anise gla wa cummin, las wak-muta 
um ka awlla-kayi watldum sa Bible, ka egalazi, 
ka vviwak-baza lazl, gla wa oqiza-lazi : ga misis 
uk suk dakw laks dik, glii kis wak-miita um ka 
ogwilals uka-qii. 

24 Yfitl pi-papfis kakrda-ki, yhfizih-ida a kus 
a ka kakri-dlna, la tas naqa ka camel. 

25 Ki-kyrdasu a yutl scribes glu Pharisees, 
klik-klaqis ! kak dakwuks eksuma sa ak osku- 
ma-ya sa qasta gla wi da kulqa, la gla ta kuta 
ka tllnania gla wa autllta. 

26 Yutl papas Pharisee, egitlzii da umas gla 
kwfi qastiik, ka eksumi lak suk oskuma yaks 

27 Ki-kyfilasu a yutl scribes glu Pharisees, 
klik-klaqis ! kak dakwuks numa-yhisa Tk gla wa 
qaka-ql didigaya, kl da hi qix ek yiks doqitla 
is 6skuma-yi, kuta a glak katl-ka-kii sa tlili bi- 
baqanuma gla wi da nawha khatla. 

28 Hi mi sis gak qix dakwi ogwaka ek sta 
aq lak baqanum, la gla tus awrddk dilkwa kus 
kiitak kli-qayi gla wa yekinil-yi. 

29 Ki-kyalasu a yutl scribes glu Pharisees, 
klik-klaqis ! kak dakwuks diga-sila a kus ka i 




ka I 

da prophets wotla, gluks hayatl-tsUa a kfis-ak 
did io aye sa esaki, 

30 Las nikya, gil ml laks wotl ^rinuh hi II 
baqanumk duma sunuh wl Qmp wotla^ la laks 
wotlunuh kis gika-yotl-ki lak ulqe sa prophets 

31 La um ko glas qillxum aola-qI<?lk dakws, 
suk dakw ma ik sasum sa kyllaga qilak dakw- 
otla ka prophets wotla. 

32 Kuta mas dakw le yhusa ka munyazes i- 
aus wotla, 

33 Yutl sl-sitlum, mayu-gliims sitlum, wlk- 
idik dakw zau klas hitl-tsau-kl lak kyila-gyum 
as hell ? 

34 ^ We doqatla laga, la mun yalakas lutl 
kcl gli-gllksfdalnuk, ni-naukad kad bi-baqanum, 
kakokla mas kad, liik dakw klis kyila-kya kluk 
griyutl kla lak, glapa klis laka kayu-yawla; lak 
dakw kla ka as whisa kluka waoqi lakis kl- 
kapikawazi yus, mamikl tsimikl ka ak laka ti- 
town : 

35 Iva gak sum ditl tsa nawhe ek ulqotl 
gwuk-fdis wotl lakwa awlnaqis-ik, geh-ld lak 
ulqotlas Ahelkcl ek wotla gak aklil lak iilqotlas 
Zechariah kwanuq wotlas Berechiah, yik drdvvv 
kis kyila-gyiq wotla us lak awa-ka way a sa 
temple gla wa laqllak-duma. 

36 Lin aul nik yutl, nawha um-kl gada gak- 
kl lilkok da ITlqala-klayik. 

37 A Jerusalem, Jerusalem, yutl kylla-kya 
ka prophets wotla, na})apa kad ka yalakum otla 





I- !■■ IIIII2 2 

;" ii4 IS 
u 1^ 1110 


U III 1.6 










23 WES1 f<.;.iN v^T-tCEl 


(7i6) 873-4S03 

s .^ 

V ib ^ >/ 









i ) 

V I 




lutl, wi zin la waka puna wah kaplko kus sasum- 
a kus, hi uni qioill da kaka-u waks kaplko a kis 
sasum lak bib.ina-zaya sis paglum, kis dakw tas 
hitl-kala ! 

38 Doqatla laga, kus guqa-kus bo-yau ik la 
lubitl lutl. 

39 Lin nik yutl, kis dakw klis la-kl Itpatl- 
tu-kl gakun, laga-a-kl kak dakw su hi-kl la-kl 
nlk-kl, blessed wis ti da gaka lak gllkuma sa 


Li Jesus la-wils, kas-id geh-Id laka temple : 
gaki disciples as lak kas zazumq-silis qetla asa 
sa temple lak. 

2 All mis niinakml nik dakwuk, Ids drikwas 
doqila navvbrik gada tisum-gaV lin aul nik yutl, 
kiyos-kl numskuma yawl klisuk da tisum la-kl 
muq-same kink numi tisuraa, kfikis klakliyha- 

3 ^j Yiks la i qas-kami ka nage sa Olives, 
gakl da disciples lak liigama, nlkya, nitlrda ga- 
kunidi whas hlk dum klasu qlh-ld kll? mas ta- 
kl ka I da mamatl-tlkl kla kasu gfik klu, hi mis 
ka ko qilba kluk da awinaqis-ik ? 

4 LI Jesus nanakml nik dakwuk, yaklaula 
ka kiyosis baqanum kll-qitl tu da mas-utl. 

5 Ka Iks kinum-I kli da gak kla Irikun gli- 
kum, nikya, niigwa-um Christ; la kll kllqitl tu 
da mas kluk klnum kla. 





6 Wudkliliik dakw um-kl ka asi ka hotlu 
kla, gla wi da wavvlnaks-tala kla : yaklaula qala 
kwunkwun tlkulas : ka ok da nawheks kisa lasa 
Ik IS hi qih-idi, kis um-kl wis gli da qilbe kla. 

7 Ka I da lllqala-kla yaks hekauli-kl gla wa 
ogwila lUqala-klaya, himi sa numskum-aq gla 
wa ogwuk-sumaq : la-kl ka i da poska kla, Ja-kl 
kii ok dumli-wha kluk da awlnaqls-Ik. 

8 Gesta mis gfda bi-kl tsa tlfda-wotlila kla. 

9 Lakdakwkli tlrda-wotlila mas klutl, la-kl 
ka i tlila mas klutl : lak dakw-kl ka as kllzitl 
klisa iiawlia lilqala-klaya ka un gllkum. 

10 La-kl ka i kinum kll da wanlkakla, la-kl 
ka 1 Irdvodapa-kl, la-kl \:a 1 kli-klisapa-kl. 

11 Kinum ta kli da gllksrda-butla kla grdv- 
kl, la kli kll-qitl tii da mas-kl ka kinum kla. 

12 Hi mis ka wrdva as kla sa yaga-lazi, 
lagitl klisa tlawhila-lazi sa kinum wudih-ldi-kl. 

13 Wa yigla ki da labundi kla kis yah-ldi- 
kl, hi mis qaqila-aq kli. 

14 La ta-kl gada ek-ig watldum saike awi- 
naqis la-kl nigim kla kwa nawhak awinaqisa, 
ka mamatl-tiki klis nawha lilqala-klaya; wa 
gak wis gla kli da qilbe kla. 

15 Wa gilk dakw um-kl wisis doqila-kluk 
kyil-kyilti gila kes aozu tlila, yaka-grdum otlas 
Daniel ka prophet, gljlkw-zaulitl laka temple 
(wiga yhi da gagaduq-sile, ayusila;) 

16 Wa wi gik drikw klila-ga yhi da he II 
Judaea hitl-tsau-kl lilka na-ungc, 

17 Yil^i da hi kla li ogwe sa sa guq, qfdii 








it! , 

yhi wutl-um gaka ka kas uka-M'ilsi kis mamik- 
yas lakls guq. 

18 Gla wi da hi kla lis awinaqis qala yhi 
aldaaka kas ukldl kls qitl-qela. 

19 Kikyalasu si da bawlq kla, gla wi da 
zama mas kla kl da hik dum klas qih-id kll ! 

20 Hawak-ulak dakw la kas klsa us hi hltl- 
tsauk dumi da zawunk, qala yhi ka a hi dl da 
sabbath : 

21 Ka Iks walasi kll da tlala-wotlila-kl, 
klyos numayhis wut-kl gek-Id lak gilgillsa 
otliik da awlnaqis-lk, klyos, klyos kla kad hi 
inuk-kl qlx kll. 

22 Gilmllaks wotlasi da tlala-wotlilak dum 
kls wotl zaqah-Ida mazawa, klyos laks da ta 
qaqila-aqa: higa mis ka I da kugla-qa zaqah- 
ida mas tsu gwitl klisl da tlala-wotlilakdum kla. 

23 LakI da hIk dum kla qih-id kll gil um 
lakl da numuq baqanum nik yutl, dok, ga uli 
Christ, glu hi um ka; qala oqisuk. 

24 Ka Iks gaki kll cia kinum kla Christ 
butla-kl, gla wl da gllksala butla kla, la kll 
doqii mas klisls wunwun-yhis kla qigllas-kl 
kunkunya-zlma kla; kas kliqitl tii da masi, ko 
qlh-kla as nuq, lako kl da kugla-qa. 

25 Doqatla laga, lamun qatlila um ulk yutl. 

26 Wa gilk dakw ml lakas nIk yutl, dok, 
hi da II da akll; qala la lak: dok, hi da II da 
guq ; qfda oqisuk. 

27 Lak qlxduma sa kliulqa gayu kau lak 
tigwasa sa klisila, kas qakatll Ird^yu dis lak 



linza sa sa klisila ; hi um-kl wis gak qix kli 
gak-ini kla sa Kwanuqa sa baqanuin. 

28 Yik uk-asa sa tlil zisi, hi mis gak kapl- 
kawa tsa qiq. 

29 ^ Wa nawhe-gl um-kl wisl ka tlala- 
wotlilil-unk kla le klasa klisila padik-Ida matsu- 
kl, gla wa maqila kis-kl la-kl naqatla-kl, gla 
wl da tutu tikama ka-kl laka Ikl, la-kl ka I da 
nawha uk sa Ikl nutlim giils zuq-kl : 

30 Wa la-kl wis gll nitl-ld kli da mamatl- 
tlkl kla sa Kwanuqa sa baqanum laka Ikl : wa 
la kluk da nawhak atl-ogwuk-samaq lllqala-kll 
sa awlnaqis-lk qasa-kl, lak dakw kli doqila 
kluk Kwanuqa sa baqanum gak qasu-tlila-kl, 
lak unwa-ya sa Ikl, gak gla wis tla-whaya hi 
ml sis egalazi zl-kyasa. 

3 1 La kli yalaka-kl Ids angels hl-kl wawula- 
qila zl klisa hlgala, lak dakw kli kape-kl kapi- 
kau kluk kuglaqa si lakwa muk wida islk yaula, 
ek um-kl gyeball sa kluk uala laga-a-kl lak 
ups-ball sas. 

32 Wa kakoklak dakw la yhl gla ka parable 
laka fig-mis ; gil ml si klinakyas galu-kau, gla 
wl mamemas qak-Ida, la ml sis kauklilak dakw 
kiks la ma I ulak hi-unk-Ida : 

33 HIk dakw um-kl wisis qlh-Id kli, kasu lak 
dakw-kl doqila-kl kun nawha qayau, kauklila- 
kl kIks la ma a lyhatla, gak um laka dl-diyhila. 

34 Aula tin nik yiitl, kisl kluk da lllqala- 
klii ylk klyok-wl dikl-ks, kis ml klin nawha 
qayau hi qela-kll. 


I* w 

,' Si il'i 


! ! 




35 Ka unwa-yi laka Iki gla wa awinaqis-ik 
kiyok-vvi dikl, la tin watldaml-lela kis-kl kijok- 
wi (la inuk-kl. 

3(5 ^J Yigla kl da nala-kla glu waka za 
kllas klasi kiyos kauklila ki, klsi da angels sa 
sa ike awlnaqis, la ti lilga mun Umpa. 

37 Lak qixda-nias baqiinumk dum otlas 
Noal), hi iini-kl wisi qix kli gak dum kla sa 
Kwanuqa sa baqanum. 

38 Ka 1 da yekwuk sak dum otla hamap 
dclkwa otla gluks naka otla, kao^ada naqila otla 
tlawada naqila otla, gak aklillrdv lak dum otlas 
Noah IrdvS laka ark, 

39 Kis kauklila atl-umks gaka i da yekwuk 
sotla, wiwala iiiasuk, hi um-kl wisl qix-kl ko 
grdv kli da Kwanuqa sa baqanum. 

40 Wa la kli mfdu-gwis kli da uk kla laka 
awlnaqis; nuniuql da uk-ld tsu kla, numuq tl 
da uk-ls awl kla. 

41 Maluq kli da zldak kla kwltla-kl laka 
mida; namuql da uk-ld su kla, namuq tl da uk- 
ls awl kla. 

42 ^j Krdvfi-lrda la ka-lk : kak dakwuks klsa 
a kus kauklilak niila liil klas gak dum kla sis 

43 Katla la yhl glrdv gada, gil ml Ifdvs di da 
glkuma-ya sa guql kauklilak gilk dum laka sa 
gilu-kllq irdva kanutl, kls laks da ta hltl-kala 
Ids guq la-lgla sa. 

44 Ka Ik ogwakak dakw la qatlatlak : ka i 
da waka-za kllas kla si yikls kls dakw kla us 


m za 

sis sa 

:1a sa 

la otla 
a otlas 

-kl ko 

nuq ti 

1 laka 
da uk- 

ks kisa 
da SIS 

5 di da 
aka sa 

: ka i 
kla us 




giga-ikutl-kl, gak dum klisa Kwanuqu sa 

45 Ungwa tl da aule ek glu naukad liilubutl 
zana-yii, yiki da le aaksila matsu sis glkumii-ya 
lakis iiuma-Itl wut, ka zaw sa hamayi lak dak- 
wuk laka hitlau zawk dumk ? 

46 Blessed wis ti da hilubatl zana-yi, yik 
kha su kla sis gikuma-yi hi qigili, ko gak klu. 

47 Aula tin nlk yiitl, kla klks wills tin di 
kla SIS mami-k^^as Irdc ka aaksUi slk. 

48 Gil um lak wis gli da yaksami hilubatl 
zana-ya nik-kl lakis nauka-yi, kis kli kayu-kl 
gak klin gikuma-ya ; 

49 Glu miyha-kl kis iaa-kaluti glQks hamapi- 
kl gluks nake kli gla wa ninak-bis ; 

50 Ka gikuma-ya sa hilubatl zana-yl gak-kl 
kanumk sakla nala-kl, lak kis kla dado-qatlak 
dum klisik, hi ml si waka za kilas klasi yik kis 
kla kauglitl klis. 

61 La kli tus-zitid kluk, la kli qestind klis 
laka klik-klaqis, lak la kla qaqa-saulas-kl glu 
kinkya-taulas klak gigi. 


Hi mis lak dum klisa ike awinaqis numa-yhi- 
zum-kl gla wa nakoqi kikyoyala, yika uk-ldik 
dakwa kis husmak ni-nigwrxze, kas le kaka-yala 
ka tlawunum-kl. 

2 Sikyoqtidanis-narululak, la mis sikyoqi 
da nl-naukadi. 

a 2 






( I 



f - 






Ka 1 da nis-nanuluks ukida-a kis ni- 
nigwazi, kis ta uk-idik dakw kas niq-zau : 

4 La gla ti da ni-naukadi uk-id ka niq-zau 
kas quk-zu dis lakls klina-azik dakw, kas 11 
dalak gla wis nl-nigwazik dakw. 

5 Wa yik kis dum as gaki da tlawunum-kl, 
lak dakw nawlia um baqutlila la mik-ida. 

6 Gil tnis naki-gaya la wudglitli da hasile, 
nikyala, doka tlawunum-kl ; halii-gyik dakw la 

7 La glak-wld nawhi da kikya-yala, kas 
hitl-Idik dakwi kis ni-nigwazl. 

8 Li da nls-nanulu nik ka ni-naukadi, zaw 
la yhinuh lakus niq-zau ya kus ; ka ganuh ni- 
nigwazl gaks lik ulak kyilk-ida. 

9 Au mi SI da ni-naukiidi nanakmi, nikya, 
klsunuh ; a klak kis hitl-alak ka-unuh glu kas : 
hlk dakw la la a si da lakule, kas kilwha us 
kas uk-dakwus. 

10 Yik lak dumk dak was getlaks la i kilwba, 
gaki da tlawunum-kl : wa II da klkya-y^la ka 
la qatlatla la-Ikl gla wi la ka qllazas : II da di- 
yhila kimya-aqa. 

11 La atla-kawl gaki da ogvvila kikya-yala, 
nlkya^ GlkumI, GlkumI, uks tu da ka-unuh. 

12 Au mis nanakmi nikya, aulin nik yutl, 
isin matlte-lutl. 

13 Kaka-lalala ka Ik : kak dakwuks kisa a 
kus kauklilak nala Inl klasi kis kad kauklilak 
waka-za kllas kla si. 

14 ^ Ka I da Ike awlnaqis he I qlx i da 





3 ni- 

as 11 



kw la 

, kas 

1, zaw 
ih ni- 

ii kas: 
ha us 

lla ka 
via cli- 

c yutl, 

kisa a 

ix 1 da 



baqanum bo sis guq, klilala kis hl-hllubatl 
zana-yi, kas zawe sis mamikyas lak dakwuk. 

15 La zaw ka numuqa sa sikya talents, 11 ka 
numuqa sa matll talents, li ka numuqa sa numi ; 
hista um waka laka nawha baqanum Is egil- 
watatla inayl ; hlh-ida mis la kas-Ida. 

16 La tl da zaw sawa sa sikya talents la 
kusas, la qenuma ka ogwila sikya talents. 

17 HI um ka a wis qlh-Idl da zaw sawa sa 
matll, la ogwak qenuma ka ogwila matla. 

18 La tl da zaw sawa sa numI la lapa-llsa ka 
awlnaqis, kas qalatl-Idlk dale sis glkuma-yl. 

19 Hi ta la ketla-ks gakal da glkuma-ya sa 
hl-hllubatl zana-yl, la bus-Id gluk dakwi. 

20 Yiki da zaw sa wotla sa sikya talents gak 
sa ogwila sikya talents, nikya, GlkumI, za-wotl 
tsi da sikyotla talents gakun: dok, lamun 
qenuma ka sikya talents ogwila lak. 

21 La glkuma yas nik yuk, la ums hltla ka, 
yutl ek kIs kllqis hllubatl-zani : ekya a kus 
aakslla ka bulatl bida-wl, la klin aakslla mas 
klu-kl laka kinuma : la-Ikl laga lak ekikula laze 
sis glkuma-yus. 

22 La ogwaki da zaw sa wotla sa matll 
talents gak lak nIkya, GlkumI, za-wotl-ts gakun 
kla sa matl talents : dok, la mun qenuma ka 
matl talents ogwila lak. 

23 La glkuma yas nIk yuk, la ums bltla ka, 
yutl ek kIs kliqis bllubatl zani : ekya a kus 
aakslla ka bulatl bida wl, la klin aakslla mas 
klu-kl lakr. kinuma : la ikl laga lak ekikula laze 
sis glkuma-yus. 

ji I: 




): t 




24 Wa gak ogwaki da zaw sa wotla sa numi 
talent nik yuk, Gikumi, kauklila ml gin klutl 
klaks naukada a kus baqanuma, klklill sa a kus 
lakis kis dus zama-sa, gluks kape a kus lakis 
kis dus gwlla sa : 

25 Lotl tin kitlila, la-gitl din qala kla kus 
talentik laka awinaqis : dok, uk lagaq hus- 

26 La glkuma yas nanakmi n]k yuk, yutl 
yaksum kumzuk-gl hilubatl zani, kauklila ma 
a kus-ak gin kiklili sik lakun kis di zama-sa, 
gluk gwun kapek lakun kis di gwilasa : 

27 Ek laks da su kasu la glga-lltla sin dala 
laka dala-Ilas, la laks din lakun gak inayi Itu-tl 
kun nus ml dala glu ginwulum ak. 

28 Wa ka ik uk-Ida kwa talent-Ik laq, kas 
zaw usa suk laka uknu-gwade sa lastu talent. 

29 Ka I da nawhe uknu-gwada sa klnum 
zaw sa wi kla, la kll kikavadi-kl : la ti da kisa 
uknu-gwada, uk-id su kli lak glu ml da wah 
mi uks. 

30 Zukudik dakw laka kiyosi qenum hilubatl 
zana-ya laka padikila klasanau-ya : hi mis la-kl 
qaqa-saulas kli glu kinkya-taulas klak glgi. 

31 ^[ Wa gil um-kl wlsi da Kwanuqa sa 
baqanum gak-kl lakis egiilaze, glu nawhis 
angels sa gak-kl gla wl, wa la kll qatla-kl lakis 
qak-dume lakis egalaze : 

32 La kll kaplkum llsila-yu kll nawha lilqala- 
kll liik : la kll wawaxa-akula kluk, qigllasa sa 
aakslle ka lamadoks wawaxa-akula a ka lamado 
gla wa goats : . ■ : 









33 La kll qaqaya kula-kl tsa lamado lakis 
hitlgutl zana, la ta kli sa goats lakls kumkotl 

34 Wa la kll da King nik kla kl da hi 11 
hitlgutl zanes, kllagil, yutl blessed tsiik dakw 
sin Umpa, uk-ldaga kii Ike awinaqls qaqutlila 
ya kas gehld lak gilgalis dum otla sa awlnaqls 
Ik : 

35 Kak gin poska otlik, lak dakw wotl-ts 
zaw gakun kun hamaya: naklksda otlik, lak 
dilkw wotl-ts zaw gakun kun nak-ld tsa wa : 
lUa-quma otlik, lak dakw wotl-ts da-lkla gakun; 

36 Kanrda otlik, lak dakw wotl-ts kuk-zud 
gakun : zili-ka otlik, lak dakwr wotl-ts gak doqa 
gakun : walltla otlik, gak dakw wotl-ts gakun. 

37 VVa la kll da esakl nanakmlk, nlkya, 
Glkuml, wl laq zau niih doqil-utl poska, la 
humgUutl? gla wis naklks-dik duma us, la 
naka mas utl ? 

38 Wl laq zau nuh doqil utl llla-quma, la 
da-iklutl ? glu kanala, la kuk-zud utl? 

30 Wl laql ka unuh doqil utl zih-ka, glu 
walltla, kunuh gak duma lutl? 

40 La kll da King nanakml nlk dakwuk, 
aulin nlk yutl, klaks gilk dakw mlk de kus hi 
qlgllas lak numuqa laka wak ml hallkl sin natl- 
numwiyutl, qlgUa tak da sits gakun. 

41 Wa la kll nlk kla kl da hi Us kumkotl- 
zana, qlda gakun, yutl cursed, lakl da hlmanl 
sa yhlkula, kl da qaqntll laqa ka Satan gla 
wis sasuma : 



i' ■■, 

'V i 


\ '■■■ 


X 7 

I 5 



42 Kak gin poska otlik, kis dfikw wotl tiis 
zaw gakun kun hamaya, naklksda otlik, kis 
dakw wotl tas zaw gakun kun nak-id tsa wa : 

43 Llla-quma otlik, kis dakw wotl tas da- 
ikla gakun ; kanala otlik, kis dakw wotl tas 
kuk-ziid gakun ; zib-ka otlik, gliik gwun wali- 
tla otlik, kis dakw wotl tas gak doqa gakun. 

44 Wa lak dakw kll ogwakii-kl nanakmi-kl, 
nikya, Glkumi, wi laq zau nuh doqil utl poska, 
glu naklksda, glu lllaquma, glu kanaia, glu 
zih-ka, glu walltla, la kis aaksi-lutl ? 

45 Wa la kli nanakmi kluk, nikya, aulin nik 
yutl, klaks gilk dakw mik de kus kis hi qigilas 
lak numuql laka wak mi halikis gada, kis dakw 
dik tas hi qigilas gakun. 

46 Ga mis la-kl laka himani sa kilagayu-kl ; 
la ti da esaki la-kl laka himanisa qila. 


YiKS la 1 Jesus qilba mas kis watldum, la nik 
kis disciples. 

2 Kauklilak dakw um si kiks matl pun 
whasi kla ko gak kli da hayakutl tsima ya; la 
kli da Kwanuqa sa baqanum zawe-kl kas le-kl 
glapi-dayu-kl laka kayuyaula. 

3 Wa la kapi-kowi da gi-gakuma yi priests, 
hi mi si da qulsqul-yaqa sa lilqala-kli, lak 
guqa sa gikuma-yi priest glikadis Caiaphas, 

4 Kas kwikulak dakwl nik kas wunatli dah- 
iduk Jesus, kas kilak-i'di tlila masuk. 




5 La ta nlk dakwa, qala yhi hi di da qllas 
dum kla, akla komatl-ida lakl da lilqala klii-ji. 

6 ^1 Wa gil ml si Jesus hi li Bethany, lak 
guqas Simon ka leper, 

7 Giiki da zadak lak dala ka kladazi kiita ka 
hlniima ek kladum-a, kas gwa-kuk-kllla bundis 
lak yhumsa siks, la i liam.qm. 

8 La tii disciples as doqilak, la zlbusas, 
nikya, ma zls wimnuqitla suk? 

9 Ka Iks kinumi laks de si I yalum laks deq, 
ka la zawe ka wiwusilaka. 

10 La ta Jesus i kauklil^? imk, nlk dakwuk, 
m\\7A-i gatalak dakwi-tla kwa zadak-ik? ka uks 
ekya us qih-Ida aslk gakun. 

11 Kak dakwuks uknu-gwadl kla kusa si da 
wiwusilaka hlmanatla um-kl; lak dakvv tas kis 
uknii-gwad klin hlmanatla um-kl. 

12 Ka Iks gwak-ida ak sa kladum lak gin 
oqinik, hi urn la-gitl tsuk hi qlh-idl kunklu 
la-kl wunumta sQ-kl. 

13 Aula tin nlk yutl, yik nawha kla Itaula 
ya was-nawba klis gada ekik watlduma lakwa 
nawhak awlnaqisa, ogwaka um-kl wis gada, 
qih-ida asak sa zadakik, la-kl Itaula yii-kl ka 
katla su laq. 

14 ^ Wa II da numuql laka malugwa-glyu, 
gllkadis Judas Iscariot, la laka gl-gakuma-yl 

15 La nlk, mas dakwis zawe kla us gakun, 
kun zawes lutl ? lak dakw zuqa-gatl tsa yuduh 
sum gustau dala lak. 




! n 

r: i] 


16 Hi mis gega-klilak dums la hayatla ka 
ak kas zawes. 

17 ^f Hi mis atlls gil nala sa kis babawaiiq 
qaquhw suma gaki da disciples lak Jesus, mk 
yuk, wi nis qayau us kunuh qaqutli las kas 
hamaa sii sa ka hayakutl-tsima ya? 

18 La ta nikya, biiga liika town laka namu- 
qa baqanuma, kas nikya us ak, nlki da Glkuma- 
yl, lami iilak lastu din hik dum Ida qlh-idi kli ; 
akila klin kla ka bayakutl-tsinaii ya lakiis guqa 
kus gla wun disciples. 

19 LI da disciples bl um qlh-idl watldum as 
Jesus lak dakwuk; lak dakw qalitla mas ka 
qilazLiml ka i da bayakutl tsima yl. 

20 W a gil mis zaqa, la qaga-litl gla wl da 

21 Wa yiks lak dakwa 1 bumb-ida, nik ta, 
aulin nlk yutl klaks numuqa i da gayutl kla lak 
dakwutl lak fid klin. 

22 Wa lak dakw aul zib-alaqii, lak dakw 
klaklayii-gwilitlil nawha um nlk yuk, Gikumi, 

nugwa ma a f 

23 La nanakmi nikya, bi mi da zapid kla sis 
ayasu gla wun lakwa kulqak, hi um la-kl lakud 

24 Ka Kwanuqa sa baqanum qiyutlil Ifikis 
la as bl um 11 gaduq inayas ka i : kikyalasu gla 
SI da baqanuma ka lakud kla sa Kwanuqa 
sa baqanum ! ekl laks di ka i da baqanum ko 
kis mavQorlumu. 

25 Wa 11 Judas, yika lakudek, nanakmi 








nikya, nugwa ma a Glkuml ? la nik yuk, la 
urns nik yis. 

26 ^ Wa yiks lak dakwa I liamala-litla, li 
Jesus uk-id kii qaquhw-sum, kiis bless Idik, la 
waox-unduk, kas zawes laka disciples, nikya, 
uk-Id, humh-id ; ^amun oqinik. 

27 La uk-ld kii qasta, kas kilakyasla ki, la- 
zaws lak dakwuk, nikya, nak-iduk dakw la 
nawha um laq : 

28 Kaks gamlk gin iilqiik sa atli testament, 
lawe ka i da kinum ka kyalum ka I da yeki- 

29 La tin nik yiitl, kis klin la-kl itid nak- 
Idi-kl kwii nuna-wimas ak sa qaknla, atl-um 
klin kla ka numk sa kla nfila-kl, kun nak-Idik 
dum klaq Tilumas-kl glus lak awinaqlsa sin 

30 Gilk dakw mis qatl dunkula, lak dilkw 
lawils kas le laka nage sa Olives. 

31 Wa lii niki Jesus lak dakwuk, nawhak 
dakw mi kla kus wanik-idi-kl ka un klri kwa 
kanutl kllk : ka Iks gaduq ma i, qlk-id klin 
kla ka aakslla ka lamado, la kli da lamado sa 
kapis-kamatla gwitl-ida mas tsu-kl laka qiqa- 

32 Wa kunklu Ifi-kl glak-wida agutl-kl, la 
klin gagalatl giwi klus lak Galilee 

33 La ti Peter nanakml nik yuk, wak ml-kl 
nawha um-kl wanik-ldi-kl kas, hi we ka ta 
klin wanik-ldi-kl. 

34 LI Jesus nanakmlk, ralin nik yutl, kwa 




t 5! 

J' 4 

kanutl klik, kis ml klasi da kaka-o kaka-o 
qagatl-kl, lii ta klis yuduh pun zaqa-kl hiwha- 
kl gakun. 

35 Li Peter nlk yuk, wak mi lak gin la lak 
tlil-kl glus, kisa las tin hi-whutl : hi um ka a 
WIS ogwak watldums nawhi da disciples. 

36 ^ Wa gaki Jesus gluk dakwi laka awi- 
naqis gllkadis Gethsemane, la nik ka disciples, 
qatlak dakw la laq, kun ]a un hawak-ula laka. 

37 La uk-iduk Peter ka les gla wi, hi ml si 
da maluq sasums Zebedee, la aul wosa whilsa 

38 La nlkya lak dakwuk, hinum Ik wos gin 
naukik, laga-a um lak wanum-glla Isatlala laq, 
kakalala kad gla wun. 

39 La kasilis qaqis-gllallsila, la hukwalls 
tsis kuqama-yl, hawak-ulak ta wl, nlkya, kun 
Umpa, kasu ekak lakuk, wiga yhl gada qastak 
hayaka gakun : qala yhl nus nauka-ya, hus uma 
yhl naukl-kl. 

40 Wa gak laka disciples, la kha kiks mikak 
dakwa, I, la nlk yuk Peter, kunklilak dakw 
zaus waya-zaul kas khilkha-lala us gla wun 
num za klla a? 

41 Khakha-lala la hawak-ula kad, kak 
dakws kIsa us lazau lak yeklla-ke : ka nauka 
yaks qatlatla ma I, la tl da ulzl wekllmasa. 

42 La mis Itid la matl punlsta hawak-ula, 
nlkya, kun Umpa gil ml lak gas kIs hlyaklma 
gakun, higa um kunklu nakid kukyh, hl-unia 
yhl II qetla asa sis nauka yus. 



43 Wa gak It id a kha um ka a wisl klks 
mlkak dakwa i : kaks qunsquns-tuk dakwa i. 

44 La itld bos, kas le hawak-ula, hi um kad 
watldum Is watldumk dl. 

45 Wa gak lakls disciples, nik dakwuk, 
mlkatla laga, yhusatlak dakw la: dok, lamuk 
ulak lastau, la ml sa Kwanuqa sa baqanum 
zubatl zanun dayu laka ya-lksami bl-baqanum. 

46 Glak-wldaga, kunts la lagl: dok, gak 
mukw lyhatluk da zawe kun. 

47 ^ KIs mis kwltl-lda, dok, Judas, gayutl 
laka malugwa-glyu, gaka, hi ml sa kinum bl- 
baqanum gak gla wl dala ka qi-qikayu, gaya- 
naqil laka gl-gakuma-yl priests gla \vl da 
qulsqul-yaqa sa lllqala-klayl. 

48 Wa yiki da zaw yas, mamatl-tlkl nuqa 
mas kak dakwl, nlkya, yikun mizik-ld tsu kla, 
hi um : datla lak. 

49 Hlh-Ida mis gak lak Jesus, kas nikl, klla- 
kyasla, glkumi; la mizik-lduk. 

50 LI Jesus nIk yuk, ade, masis gaga-kltla? 
wa g^i\. drikwl, la uk-aklilud sis ayasuk dakw 
lak Jesus, kas dali-Idik. 

51 Wa dok, numiiq lak dakwa kapetlut des 
Jesus sail -Id sis avasQ, kas nik-wutl-zu dl kis 
(jlkayu, kas qlk-Idl kii hllQbatl zana-ya sa 
glkuma-yl priest, lawe masuk puspa-yaus. 

52 La nikl Jesus ak, It-zQda tsils qlkayau 
kus lakok klas-tsa wasaks : ka I da nawhe uk- 
Id ka ql-kayu hi um gay alas kll da ql-kayu. 

53 Ninkl-kula sin la klyos qlli-Ida as hawak- 




ill: :l! 

ula kun Umpa a, ia kli yalaka-kl ka yaklau 
gakun kekawa yas kukla skum gus tau luk- 
sumk-id angels a? 

54 Wa wik-ida zau ta kli aula-as kla sa 
Bible, kisa lasa Ik is hi qeli? 

56 Hi mis lak dums niki Jesus a ka bi- 
baqanum, gak dakwa a kus hi qix i da lalukle 
ka galu-kliqi dala a kusa kwa qi-qikayQk yiks 
gaka a kus uk gakun ? qake litl nawha mik da 
gin kliitl kok ni-nalak kakokla mas laka temple, 
kis dakw dak dis uk gakun. 

56 Gyesta mis la qatlik, ka aula mi si gata- 
ya sa prophets wotla: wa la wila mi da disciples 
bos, kas hitl-tsa wi. 

57 VVayik dakwi da dah-idek Jesus wiltilak 
kas les lak Oaiaphas ka gikuma-yi priest, yik la 
uwil-kautla a tsa scribes gla wi da qulsqulyaq. 

58 La ta Peter kiskum-ik qisak klik laga a 
mis lak guqa sa gikuma-yi priest, la-ikl mis, k<is 
qaga-litli glawa hi-hildbatl-zana-yi, ktis doqill 
ka wulbi kla. 

59 Wa li da gi-gakum;"l-yi priests, glii 
nawhi da di-dadalita-inuk, ale ka klilqfda ka 
JesuSr kak dakws tlila inasik; 

60 Kiyos ta klu'i sus: wiik ma a glatl kinum 
i da kli-klilqfda gaka: gidfi da maluqri ka la 
atlilks-dayri, " 

61 Nikya, nik gada baqanum-gaks, klih-ida 
mas mi lak giik temple as God, kits itus-tulsa 
mas ik lilk yudiili wuk se nala. 

62 Li da gikuma-yi priest gla-kwilitl, kas 









nlklk, kisas nanakmik ga watldum gyas gada 
lutl-a r 

63 A u mi SI Jesus kwi-klatla : 11 da gikuma- 
yi priest nnnakmi nik yuk, laniun tloqa-lutl 
asa qiltl-isa God, kas nlkya iisgakunuh kisa su 
ml da Christ, yik Kwanuqas God. 

64 LI Jesus nlk vuk, la ums nIk vis : aulin 
nlk yiitl, ka qela kla ka doqila-kl tslk 
Kwanuqa sa baqanum qatlalak liltl-kyutl-zane 
sa kIsa a-umps, gak-kl laka unwaya sa Ikl. 

65 Wa II da glkuma-yl priest qap-Id kis 
qltl-qela, nlkya, yakpak-stuk God ; mil zints 
akiti kla wutl-um lakwa kl-kokklleq ? dok, lak 
dakw ums wudklila koks yakpaksta Ik. 

66 Ma zus nl-nauka-yak ? lak dakw nanakml 
nlkya, ek-yuk lak tlili. 

67 Wa lak dakw qlqista-kumak, glu miyhak ; 
ll da wa-oq klakluksta-kumak. 

QS Nlkya, nltla las gakunub, yutl Christ, 
ungwl da klakluksta-kume utl? 

69 5f Lii t'i Peter qa-Itl laka klasazl-lltl; 
gaki da zadak lak^ nlkya, su umkad kapetlakt 
glii Jesus ka Galilsean. 

70 La ta hhvha kak dakwl navvha, nlkya, 
kisin kauklilaks watldunia kus. 

71 La lawils|la-Ikl laka klasanau-yl diyhila, 
la doqitl tsa ogwila zadak-a, la nlk kl da hik 
dTikwI II, ga um kaa gada baqanumk kapetlakt 
glu Jesus as Nazareth. 

72 La Itid aulas hiwha, kIsin kauklila ka 

! «;■ 



73 Hitl-awigl ta klk gak dakwa i da gklkwi- 
mltll lak Peter, kcls nlklk, aula zau umsgayutl 
lak diikwuk ; ka us yakundas a kus-aks mutlti- 
qa masa a kutl. 

74 Wa la wutl-um yakpak-staks hiwha i, 
nik kis kauklila ka baqanum: nawhegl bidu 
tlks la 1 da kaka-o krdva-o qagatla. 

75 LI Peter gigaik-aklilak watldumk des 
Jesus, ka iiiki, kis ml klasi da kaka-o kaka-o 
qagatl-kl, la ta klis yuduh pun zaqa-kl hiwha- 
kl gakun : la lawilsa, kds le aulas qasa. 


Gil mis nah-iduks, la i nawha mi da gi-gaku- 
ma-yi priests gla wi da qulsqul-yaqa sa lllqala- 
klayl kwlkul ka tlilis Jesus : 

2 Lak dakw yitl-iduk, kas le watilfdv, la 
zaws lak Pontius Pilate ka hanagazi. 

3 ^j Wa li Judas, yik lakiides, doqila-klks 
la ma 1 nik su kas tlill, la aul mayata sis qlh- 
Ida as, la whllaka sa yiiduh sum gus tau drda 
laka gl-gakuma-yl priests gla wa qulsqul-yaq, 

4 Nikya, yak-samun qlh-Ida asak gin lakudik 
wutl-um ka ekya ulqa : lak dakw nIkya, ma 
zau ta gakunuh ? su laga um lax doqatldk. . 

5 La zuk-illltla ka dala laka temple, la kas- 
Ida, kas le qallx-um muqa-kiida, 

6 LI da gl-gakuma-yl priests uk-Id ka dala, 
kas nikl, kisuk ek Ulk lazau hlkwa dala azek sa 
temple, ka oks kyaluma a ka ulqa. 






7 Lak dclkw kwikula, la kilh-wld ka awina- 
qlsa sa potter, ka wuniim das kii atl-ogwuk 
samaq zis. 

8 Hi mis la-gltl tsi da awlnaqis glikula sus, 
awiiiaqls tsa ulqa, gak-aklil lakwa nalak. 

9 Wa la aulami watldum otlas Jeremiah ka 
prophet, nikya, lak dakw uk-ld ka yuduh sum 
gus tau dala, ka la-okwa si da la-okwa mas tsa 
wi, yik la-5kwa mas tsuk dakwa sa gayutli 
lak sasum as Israel; 

10 La zaw sa dala ka i da awlnaqisa sa 
potter, la umk watlduma sa Glkuma-yl ga^ 

11 ^ Li Jesus gliikwuml ka hana-gazi ; li 
da hana-gazi wudklak, nikya, su ma king sa 
Jews ? li Jesus nik yuk, la urns nik yis. 

12 Gil mis kla-qum sa gi-gakuma-yi priests 
gla wa qulsqul-yaq, kis ta niinakma-ya. 

13 La niki Pilate ak, kisas wud-klila kok 
waka asak suk wotldumk dakwaks lutl-a ? 

14 Hi we ka ta nanakmis num skuma watl- 
dum lak ; hi mis la-gitl tsi da hana-gazi kunklil 

15 Laka qitl nawhe ka la hayakutl tsima 
ya-unka lawilsa mas nawhi da hana-gaze kii 
numiiq walitla ka i da lilqala-klayi,yik la-nawha 
qayuk dakws. 

16 Lak dakw ta uknu-gwad sa matl-tiqi 
walitla, glikadis Barabbas. 

17 Hi mis la-gitl tsi Pilate nik dakw, kiks 
lak dakwa i kapikau, ungwak dakwis qayau us 




Is I 





kun lawilsa mas tsu kas ? lak Barabbas, glu 
Jesus ka glikadis Christ ? 

18 Kauklila ma a kiks hi ma I sinat kiks 
kll-zitl dakwa as la-gitl dakws zaws lak. 

19 ^ Gil mis la qatla lakls qak-dumitlaks 
dadall-ta i, la a si kunum as yalakum nuq lak, 
nlkya, qatl las gatala kwa ekyiik baqanum : 
kak fy\n klka-1-kull gasukwa nalak ka un mlka- 
ya laq. 

20 Au ml 8l da gl-gakuma-yl priests gla wa 
qulsqul-yaq tloqala ka bl-baqanum ka hlk 
dak wis dagala su si Barabbas, kas kllak-ldlk 

21 LI da hana gazl nlk dakwuk, wl kll laka 
maluq qayuk dakwa us kun lawilsa mas tsu 
kas? lak dakw nlkya, hi la yhl Barabbas. 

22 Li Pilate nlk dakwuk, wlk-ida zau ta 
klin klas Jesus ka gllkades Christ? nawhak 
dakw mis nlkya, wlga yhl glapl-dayu laka 

23 La nlkya, ka 1 da masa ? mazl yaksama 
qlh-lda ats ? auk dakw mis hatlt hanatl nlkya, 
wlga yhl glapl-dayu laka kayu-yaula. 

24 ^ Ll Pilate dok-wakHIaks klyosa 1 la 
qlh-lda asa, au ml lak k5matl-lda lak, wa la 
uk-ld ka wap, kas zin-zinqwldl doqitl tsa bl- 
baqanum, nlkya, klyosin slnatuk ga ulqa gas 
gacla baqanumk : suk dakw uma doqatlak. 

25 La nawha ml da bl-baqanum nanakml, 
nlkya, ukatla klfik ulqeks gakunuh gla wunuh 







^6 ^ La lawilsa masuk Barabbas kak dakwi : 
gil mis whiya-agutluk Jesus, la zaws ka glapl- 
dayii wis laka kayu-yaula. 

27 Wall da soldiers a sa hanii-gazi iik-iduk 
Jesus kas les lakls giiq dakw, gak dakw kapi- 
kawi da soldiers lak. 

28 Lak dakw kuk-wutl-zuduk, kiis nuk- 
wundi sa klaqa nuk-wane lak. 

29 ^ Lak dakw katl-id ka kakanl ka 
kayhames, kas uk-aklilu dis lak yhiims-as, gla 
wi da reed lilkis hitl-kyutl zana: lak dakw 
klaqum-galltlil lak nakama-litlas, aumtlatlas, 
nlkya, kila-kyas'a, yutl King sa Jews. 

30 Lak dakw qisa-puk, uk-ida ka a kl da 
reed, kas whises lak yhfims-as. 

81 Gilk dakw mis qatl aumtla-tlas, lak dakw 

ukuda ka nuk-wana-vl lak, kas kuk-zudi sa 

— — • — 

husak qitl-qela lak, la watilak kas le glapl-dis 
laka kayu-yaula. 

32 Gilk dakw mis gaka wilsa, lak dakw 
naka ka baqanum gayutl lak Cyrene, Si monk 
kla : hi mis la wlkila matsiik dakws sik kayu- 
yaules. - 

38 Gilk dakw mis gak-aklil laka awlniiqls 
gllkiidis Golgotla, kawlql zas klaks Golgotlak 
kla I. 

34 ^ Lak dakw zaw sa vinegar lak ka nak- 
Id tsus nunaka-waq gla wa gall : gil mis puk- 
aklilak, la kis nak-Iduk. 

85 Gilk dfikw mis glapa-kliludis laka kayu- 
yaula, lak dakw gwlgwil-kas qltlqeles. 

H 2 

' fi 



86 La qa-zis dakwa khakhalalak lak. 

37 Lak dakw uk-akliludis lak ikya-yas 
vhums-as ka siniitak gaduqa GA UM JESUS 

38 Wa lak dakw ka a glapa-klilud sa 
maluq gis-gilu-kliq ka wa-oqs numuq lak hitl- 
kyuta kawali-sas 11 da numuq lak kum-kuta 

39 Yik dakw kl da haya-kulek yak-pak- 
utak, gisilak dakw kis yhi-yhums, 

4iO Nikya, yutl kli-yha ka temple, kas itus- 
iulsa masi kik yuduh wuksa nala, qaqila laga: 
kasu su-um kwanuqs God, gaka-ka laga lakwa 

41 Hi-ura ka a wis qikyal ogwaki da gi- 
gakuma-yl priests aumtla-tlas, glu ka i da 
scribes gla wa quls-qul-yaq, nikya, 

42 Qaqila-aqilak-du kwa atl ogwila ; kiyos 
ta qih-ida as tsuk qallx-um qaqila : king-5k 
was Israel, wiga yhi ka 5k gaka ka lakwa 
kayu-yaulak, kunts oqis idiq. 

48 Hill-katlik deks God ; wiga yhi ukuduq, 
ko uk-iks da lak kuq : kaks niklk dik, nugwa- 
um kwanuqs God. 

44 Ka gis-gilu-kliqi, glapi-dayu wuts laka 
kayu-yaula, ogwaka kad kalak, hi-um kad 
watldumk dakw sik. 

45 Geh-id laka la nakela padik-sum llsl da 
nawha awlnaqis gak-aklil laka la yuduh za-kll 
qatl nakela. 

46 Yiks la i yuduh-zakil qatl nakela ll 



Jesus hasil, nikya, Eli Eli lama sabaclithani ? 
nlklks nlkya I, kun God, kun God, ma zis bo 
gitla un ? 

47 Kil waoqi glak-gla wis lak, gil ma i wud- 
klilak dakw kik, nik ta, laqill gada baqanumk 
gak Elijah. 

48 Hlh-ida-mi sa numuq gayutl lak dakwuk 
zilh-wid, uk-ida ka palums, kas hupstin-dis 
laka vinegar, kas uk-bin-dis laka reed, la zaws 
lak ka nakid tsu . 

49 LI da wa-5q nlkya, qatl zaws, kunt? 
doqatll Is kla I Elijah gak-kl qaqilaq. 

50 ^ Gil ml si Jesus Izaqa hasila, la . m sis 

51 Doka yawa-pama lltla sa temple qap-Id 
matl-za geh-Id laka 5k-tau-yl laga-aklil lak 
bunk-slza yas ; laka uk da awlnaqislk nutl-Ida, 
zatum-^ala ka I da tisum ; 

52 Gla wl da didiga-ya ukum-gillsa; klnuni 
tl da oqina-ya sa mikak tl esaki bl-baqanuma 

53 Gak dakw lokau laka dIdiga-ya atla- 
kawl siks la i qiiak-Ida, lak dakw la-Ikl laka 
eki town, nitl-id laka kinum. 

54 Gil ml si da lalakin-diksUa, gluk dakw] 
da kakalala gla wl lak Jesus, dok-wa-klila ka 
awlnaqis nutl-Ida, gla wl da ninv ha qlh-Ida-asa, 
lak dilkw aul kitlilii, nlkya, aula-um yu-um 
Kwanuq dis God. 

55 Kinum tl da zldak lak doqatla laka qlsala, 




i( .■■ 


■'• ■■) 

»: , 




yikii laskumik dek Je^us geh-Id lak Galilee, 
aaksllak : 

56 Gikaya-asas Mary Magdalene, glu Mary 
abunipas James glu Joses, gla ^\l da abunipas 
sasum-as Zebedee. 

57 ^ Gil ml SI da zaqa giika gaki da 
klkayadl baqanum giiyutl lak Arimathsea 
gllkadis Joseph, hi-um kad ogwaka disciples 

58 Hi mis la lak Pilate, hawak-ulak oqina- 
yas Jesus : 11 Pilate weka ka zaw-ji si da oqi- 
iia-yl lak. 

59 Lr Joseph uk-ld kfi oqlna-yl, kas ka- 
nipa-kes laka Ids dikya mala yavva-hazau, 

60 Kas kulq-zudls lakls husmak digaze, 
yikls kult wutl za waqi lakatisum; la liikwuk- 
stind sa walas tisum lak diyhile sa digilzl, kas 

61 Hi mis 11 Mary Magdalene, gla wi 
da ogwila Mary, qazis lak nuk-kyu tisa sa 

62 ^ Wa yikl da la tlinsa. Id da nala tlinsa 
si da qaqa 11 lak dumi, ka gl-gakuma-yl priests 
gla wa PI risees gak kaplko lak Pilate, 

63 Wik] \, glkumi mulkwa-klila-nuh wha 
ka kllqis-c iks nlkik de, yiks qila-mlk-dl, le kll 
qatl-kl yuuuh pun vvhas-kl la klin glak-wld-kl 
Avhilaka um-kl. 

64 Weka laga ka-lk ka aala-iiql sa digazl 
laga-aklil lak le klasl yuduh pun wha-zis-kl, a 
kll disciples-as gak gilutl-iduk kas le nlk ka 




bl-baqanum, la ml glak-wid lakatlill-^la kll da 
atl kllqa-ya kunkla-kawi klisa gilk-de. 

65 Li ' Pilate nlk dakwuk uk-idik cialjw 
lagak bl-baqanuma ka khiikhalala : haga aala- 

kyas ki. 

66 Wa lak dakw aala-aqamas ka digazi, 
luka ka tlsum ; 11 da bl-baqanum khakbalalak. 


Lak 5ba-ya sa sabbath, yiks gala-1 akuk-ldi 
gil-bayl nala sa num puna glla, gakl Mary 
Magdalene gla wl da ogwila Mary doqa ka 

2 Wa dok, nutl-ida zlkyasl da awlnaqls : ka 
1 da angel asa Ike Glkuml gaka ka geh-ld 
laka ike, kas gakl luk-wld ka tlsum, la qas- 


3 Kls qlxduml numayhis gla wa klinl-qila, 
la la qltl-qeles mala hi qlx na-yl. 

4 Ka Iks kitlila as yika khakhrdalak dakw 
kwanala, kas le he qlx la tll-tlill. 

5 LI da angel nlk ka zldak, qalas kitlil yutl; 
kak gin kauklila ml gaks ale-ak Jesus, yika 
glapa-suk de laka kayu-yaula. 

6 Klyosllalak-ga; kalks lama a glak-wlda, 
lakls watldumk de ; ' kllaga, dok-widuk-ga 

7 Halaga hana-qllak, kas nltla usak disciples 
as slks lama a glak-wld Ird^a tlill : doqatlala, la 






t ■ 'I 


M !. 

kli gagalatl glwi klus lak Galilee ; hi mi 
sis lak dakw klQs doqilas kla ki : dok, lamun 
nik yQtl. 

8 Wa lak dakw hana-qila geh-id laka digazi 
kitlilak dakwa aula kad ekikulii ; zilh-wila kas 
zikya-tlilek disciples as sa watldum. 

9 % Wa dok ! Jesus nako gliik dakwi, nikya, 
mulak dakw la: gak dakw dak-sizin duk 
gugwa-yaus, kas umyak-idik. 

10 LI Jesus nik dakwuk, qala kitlil : hagik 
dakw la, nik kun natl-numwiyuta ka lak dakwi 
si lak Galilee, hi mis la-kl doqilas dakw klisi 

11 ^ Wa yiks lak dakwa i la-naqila, dok! 
ka gayutll laka khakha-lalak-dl gak laka town, 
kas iiltli kagi-gakuma-yi priests sa nawha qlh- 
ida asa. 

12 Lak dakw kapiko gla wa quls-qul-yaq, 
kas kwlkull, lak dakw hatlaka sa kinum dala 
laka soldiers, 

13 Nlkya, nik dakw la, gaki disciples asi 
ka kanutl, gilutl-idukik ganuh lek mi-ka, 

14 Gil um-kl wisQk la-yu-kl laka hana-gazi, 
lamisuiiuh au-um-kl yakuntlt kla ki, la-kl 
kiyos-kl qih-ida as klu-kl. 

15 Wa lak dakw dadala ka dala hik dakw 
mis qih-idi watldum-ak ga mis la zikya-tlil 
kayayu laka Jews gak-aklil lakwa nalak. 

16 ^j Au mi si da numugwa-giyu disciples 
la lak Galilee, laka nage yik glikuq des Jesus 
kak dakwi. 




17 Gilk dakw mis dokwa-klilak, lak dakw 
umyak-iduk : naks-ilela tl da waoq. 

18 WagaklJesus yaka-gatl dakwuk, iilkya, 
nawha ml da tla-whaya la zawe gakun laka ike 
awlnaqis gla wuk da awinaqis-ik. 

19 ^ Hagik dakw la, disciples silak nawha 
lllqala-klaya, baptize-uk lak glikuma sa Ump, 
gla wa Kwanuq, gla wi da Holy Spirit : 

20 Kakokla-mas uk ka akilak dakwi si kun 
nawha watldum-utl : dok, himanatla um klin 
kapetla-kl glus, laga-a nm-kl lak qilba as kla 
sa awinaqls-ik. Amen.